Mapendekezo ya serikali hayatawezesha kikamilifu uchaguzi huru wa viongozi

KWA kuwa siasa (nikimaanisha siasa safi) ni hitaji muhimu la maendeleo kama alivyowahi kusema hayati Baba wa Taifa, Mwalimu Julius Nyerere; basi uendeshwaji wa uchaguzi (kwa maana ya uchaguzi huru na haki); ndio njia ya kulipata hitaji hili.

Uendeshwaji wa uchaguzi huru na haki hutupatia pia hitaji jingine la msingi kwa maendeleo - yaani “Uongozi Bora”. Suala kuu ni kuwa na mifumo ya kikatiba na kisheria na kiuwanja wa kisiasa ambayo inahakikisha uchaguzi huru na haki.

Katika siku za karibuni pamekuwepo na mjadala kuhusu sheria za uchaguzi uliotokana na uamuzi wa serikali kutoa miswada miwili: Muswada wa Marekebisho ya Sheria za Uchaguzi na Muswada wa Sheria ya Fedha za Uchaguzi wa mwaka 2010.

Hata hivyo, mjadala huo kwa kiasi kikubwa umejikita katika mapendekezo ya serikali yaliyomo kwenye sheria mpya ya fedha za uchaguzi na kufunika mjadala kuhusu marekebisho ya sheria ya uchaguzi ambayo kwa maoni yangu ndio msingi wa uchaguzi wenyewe.

Hivyo, katika makala hii sitachambua muswada mpya wa fedha za uchaguzi bali nitajikita katika maudhui ya marekebisho ya sheria ya uchaguzi.
Ikumbukwe kwamba tume ya uchaguzi na viongozi wa vyama vya siasa Aprili 21, 2009 mkoani Dar es Salaam mkutano ambao nilishiriki.

Katika mkutano huo nilieleza masikitiko yangu kwamba tangu baada ya kumalizika kwa uchaguzi mkuu mwaka 2005, Tume ya Uchaguzi haikuitisha mkutano na vyama vya siasa kuhusu maandalizi ya Uchaguzi Mkuu hadi mwaka 2009, takriban mwaka mmoja tu kabla ya uchaguzi.

Hii inaacha maswali kuhusu dhamira ya tume katika kuhakikisha taifa linakuwa na uchaguzi huru na haki; hasa ukizingatia kwamba toka mwaka 2006; CHADEMA na wadau wengine tumekuwa tukihitaji kukutana na tume na pia tukihimiza mchakato wa mabadiliko ya kweli kuanzishwa.

Niliweka bayana mashaka yangu nikizingatia kuwa masuala ya uchaguzi mkuu yanahusu mabadiliko ya kisheria, kimfumo n.k, ambayo huchukua muda mrefu kuweza kupitishwa na kutekelezwa, hivyo kitendo cha kuanza majadiliano wakati huu, kinaashiria kuwa sehemu kubwa ya yatakayojadiliwa; hayataweza kutekelezwa.

Kwa upande mwingine nilishukuru kuitishwa kwa mkutano huo nikiwa na matarajio kuwa baada ya kukutana huko tume kwa kushirikiana na serikali ingeweza bado kuchukua hatua za haraka kuweza kufanya mabadiliko yanayokusudiwa katika kipindi kifupi kilichobaki.

Mkutano huo, baada ya kupokea maoni ya ujumla kutoka kwa vyama vya siasa uliahirishwa baada ya muda mfupi bila maamuzi yoyote ya msingi kufikiwa kwa maelezo kwamba ungeitishwa mkutano mwingine baada ya kufanya mapitio ya hoja na vielelezo vilivyotolewa na wachangiaji mbalimbali.

Takriban miezi minane, yaani zaidi ya nusu mwaka ukapita mpaka ikafika mwezi Desemba 2009; siku chache kuelekea 2010, si Tume ya Uchaguzi wala serikali ilikuwa imefanya kikao na vyama vya siasa kufikia makubaliano kuhusu marekebisho yanayokusudiwa.

Hata hivyo, katika mwezi wa Desemba 2009 vyombo vyote viwili; tume ya uchaguzi na serikali viliibuka na kutoa kauli zinazoashiria kwamba tayari maamuzi yameshafikiwa kuhusu suala hili nyeti linalohusu mustabali wa wananchi wote bila kujali vyama.

Ilianza Tume ya Uchaguzi ambayo Desemba mosi, 2009 ilifanya mkutano na wahariri wa vyombo mbalimbali vya habari kuelezea kile ilichokiita mkutano wa kubadilishana mawazo na kupeana taarifa kuhusu maandalizi ya uchaguzi mkuu 2010.

Katika mkutano huo mada na hotuba zilionyesha bayana kwamba tayari yapo marekebisho ambayo tume kwa kushirikiana na serikali wameshakusudia kuyafanya; huku mabadiliko mbalimbali ya msingi yakiwa ni sehemu ya hoja zilizowasilishwa.

Siku chache baadaye Desemba 2009 11, serikali ikachapisha kwenye gazeti la serikali miswada miwili yenye kulenga kufanya marekebisho katika sheria za uchaguzi. Siku kumi baadaye serikali ikafanya kile kilichoitwa kuweka hadharani miswada hiyo miwili kupitia taarifa yake fupi kwa vyombo vya habari Desemba 21, 2009.

Serikali ilitangaza marekebisho hayo yakiwa na mapendekezo ya kufanyia marekebisho sheria ya uchaguzi sura ya 343 na sheria ya Uchaguzi wa Serikali za Mitaa sura ya 292, lengo lililoelezwa kuwa ni kuondoa upungufu mbalimbali uliojitokeza katika chaguzi zilizopita kuiwezesha NEC kuendesha uchaguzi kwa ufanisi.

Serikali ikaeleza kuwa upungufu uaokusudiwa kurekebishwa katika muswada huo ni pamoja na NEC kutokuwa na madaraka ya kuteua waratibu waandikishaji wa mikoa.

Pia kushughulikia suala la kipindi cha kuboresha daftari la kudumu la wapiga kura kutotajwa bayana katika sheria na sheria kutoruhusu baadhi ya watendaji wa tume kuingia katika vituo vya kupigia kura ili kufuatilia zoezi la upigaji kura.
Ibara ya 6 imependekeza marekebisho katika fungu la 15 la sheria, ili kuweka bayana kipindi cha kufanya uboreshaji wa daftari la taifa la kudumu la wapiga kura kuwa mara mbili katika Uchaguzi Mkuu mmoja na unaofuata.

Aidha, sehemu hiyo inasisitiza kwamba, kwa lengo la kuongeza uwazi katika zoezi la uandikishaji wapiga kura, imependekezwa katika ibara ya 7 kuwa na fungu jipya la 15A katika sheria linatoa nafasi kwa vyama vya siasa kuteua mawakala wakaokuwepo katika vituo vya kuandikisha wapiga kura kama ilivyo wakati waupigaji kura.

Serikali kupitia Ofisi ya Waziri Mkuu imetangaza kuwa imeandaa marekebisho ambayo imeyaita ‘makubwa’ ya sheria za uchaguzi ambayo pamoja na mambo mengine, imependekeza kupunguzwa kwa muda wa kusubiri kabla ya kufanya uteuzi wa mgombea mwingine wa nafasi ya urais au umakamu inapotokea mmoja wao anafariki kabla ya uchaguzi ambayo imejinadi kuwa yanalenga pia kuipunguzia nguvu Tume ya Taifa ya Uchaguzi (NEC).

Ibara ya 9 inapendekeza marekebisho katika fungu la 35A la sheria kwa lengo la kupunguza muda wa kusubiri kabla ya kufanya uteuzi wa mgombea mwingine wa urais au umakamu wa rais inapotokea wagombea hao wamefariki.

Sehemu ya muswada huo wa sheria ya uchaguzi imependekeza kufutwa kwa vifungu vya sheria vinavyoruhusu utoaji wa takrima.

Muswada unapendekeza pia Tume ya Taifa ya Uchaguzi (NEC) ipewe mamlaka ya kuteua wasimamizi wa uchaguzi kutokana na ofisi au sifa zao tofauti na ilivyo ambapo tume huteua wasimamizi wa uchaguzi kutokana na ofisi pekee.

Marekebisho hayo pia yanapendekeza kuongeza muda wa rufaa dhidi ya uamuzi wa Mahakama Kuu, katika Mahakama ya Rufaa kwenye kesi za uchaguzi na kuongezwa kwa muda wa kufungua kesi kutoka siku 14 za sasa hadi siku 30.

Ibara ya 10 imependekeza marekekibisho katika fungu la 37 la sheria ili kuweka ukomo wa muda wa kufanya chaguzi ndogo za Bunge kama inavyobainishwa katika ibara ya 76(3) ya Katiba ya Jamhuri ya Muungano wa Tanzania, 1977.

Katika Ibara ya 3, muswada unapendekeza kuongeza tafsiri ya maneno mbalimbali katika sheria ya uchaguzi; unapendekezwa kurekebisha tafsiri ya maneno “nomination” na “Member of Parliament” ili kujumuishwa katika tafsiri ya uteuzi (nomination) uteuzi wa wabunge wanawake wa viti maalumu na katika tafsiri ya mbunge (member of Parliament) mbunge wa kuteuliwa wa viti maalumu vya wanawake.

Kwa mujibu wa taarifa hiyo, Ibara ya 13 inakusudia kufanya marekebisho katika sura ya V ya sheria kwa kuongeza sehemu mpya ya III inayohusu mchakato wa mamlaka ya tume kuwatangaza wabunge wanawake wa viti maalumu walioteuliwa na vyama vyao kuwa wabunge.

Marekebisho hayo ambayo serikali imeyapendekeza yanatarajiwa kujadiliwa katika kikao cha Bunge hivi karibuni ili yatumike kwenye uchaguzi wa mwaka 2010.

Hata hivyo, marekebisho hayo hayajitoshelezi kabisa ukilinganisha mapungufu yaliyopo, muda uliopo, hoja za wadau na rasilimali ambazo zimetolewa na wadau mbalimbali kuwezesha mchakato wa marekebisho ya kisheria na kitaasisi nchini kuelekea uchaguzi mkuu wa mwaka 2010.

Hivyo mjadala utakaowezesha kuunganisha nguvu za kidemokrasia na kimaadili ili kudai na kushawishi mabadiliko ya sheria za uchaguzi na mazingira ya kisiasa ni muhimu uibuliwe na kuendelezwa.

Kuna haja ya serikali kufanya marekebisho mapana zaidi au vyama vya siasa na wadau wengine waelekeze jitihada bungeni na mahakamani kudai mabadiliko ama kufutwa kwa vipengele vya sheria nyingine ambavyo vinafanya mazingira ya kisiasa na kiuchuguzi yanayokwaza uchaguzi huru na wa haki.

Kwa muhtasari lazima kuzipitia sheria na/ama kufanya mabadiliko/marekebisho ya msingi yafuatayo ambayo hayajaguswa katika miswada iliyotolewa na Ofisi ya Waziri Mkuu.

Mosi, tume lazima iwe huru na ya kudumu yenye kufanya kazi muda wote na kuwekewa bajeti maalumu na watumishi wa serikali wasitumike katika uchaguzi badala yake kuwe na watendaji huru wa tume katika ngazi zote kama ilivyo kwa mahakama.

Pili, kupanua wigo wa mfumo wa uwakilishi wa uwiano na kuweka mfumo mchanganyiko/mchanyato. Tatu; Kufuta vipengele katika sheria vinavyoruhusu mapingamizi yanayokwenda kinyume na misingi ya masharti ya kikatiba ya wagombea.

Nne, kuchunguza na kukabiliana na tatizo la mwitiko mdogo wa wapiga kura. Tano, kuhakikisha kwamba mafunzo ya pamoja yanafanywa baina ya wasimamizi/wasaidizi wa vituo na mawakala wa vyama; na kuhakikisha wgombea/vyama vinakuwa na rasilimali za kuwezesha kuwa na mawakala katika vituo.

Sita, kutoa uhuru wa vyombo vya habari ikiwemo wakati wa uchaguzi; Kuweka usawa katika matumizi ya vyombo vya habari ikiwamo kuhusu matangazo ya kisiasa ya kulipia wakati wa kampeni.

Ni wazi: Sehemu kubwa ya mabadiliko haya yanahitaji kitu kimoja tu: mabadiliko ya katiba ya nchi.

Hakuna uhuru na haki kwa vyama vya siasa kushiriki kwenye chaguzi zijazo kama mazingira ya kisiasa na kiuchaguzi hayatabadilika katika nchi yetu!

Imet0ka: http://www.freemedia.co.tz/daima/habari.php?id=12317

Uchaguzi Mkuu 2010: Kwa Pamoja Tutashinda

Kwa kuwa hii ni makala yangu ya kwanza kwa mwaka huu inayotoka katika toleo la kwanza kabisa la Mwanahalisi kwa mwaka 2010 nianze kwa kuitakia timu nzima ya gazeti hili na wewe msomaji wake heri ya mwaka mpya wenye upendo, furaha na mafanikio.

Mwishoni mwa mwaka 2009 paliibuka majadiliano ambayo yanaendelea mpaka hivi sasa kwenye mtandao kupitia www.facebook.com/john.mnyika kuhusu ‘Ubunge Ubungo 2010: Nigombee Nisigombee?’

Wachangiaji wote waliotoa maoni yao mpaka sasa wamenitaka nigombee huku wakitoa sababu mbalimbali. Wapo waliotoa hoja ya kutambua uwezo, haja ya kubeba harakati za kizazi kipya kushiriki kwenye uongozi wa taifa letu na kufanya vizuri mwaka 2005 wakati huo nilipogombea ubunge wa jimbo hilo nikiwa na umri wa miaka 24.

Mchangiaji mmoja alirejea mfano wa Barack Obama ambaye alikuwa na mashaka kuhusu kugombea kwake lakini mmoja wa washauri wake wa karibu akamweleza kwamba ‘usipogombea umechagua kushindwa; lakini ukigombea una chaguo la kushinda ama kushindwa’. Walatini wana msemo ‘Sauti ya watu ni sauti ya Mungu’; hivyo zitazijadili kwa sasa hoja husika.

Majadiliano hayo yalifanya nihitimishe mwaka 2009 kwa makala “Kuelekea 2010: Kwa Pamoja Tunaweza” kuwezesha tafakari ya wengine ambao ni sehemu ya wapiga kura ama wananchi kwa ujumla hawana fursa ya kushiriki majadiliano kwenye tovuti. Tafakari pana zaidi tunapoelekea uchaguzi mkuu wa mwaka 2010; nini kinawasukuma wagombea kujitokeza kugombea: dhamira binafsi ama msukumo wa umma au vyote?

Katika makala hiyo nilijenga hoja kwamba kwa mgombea ambaye utumishi wake bado haufahamika kwa umma anaweza kusukumwa kugombea kwa dhamira binafsi lakini kwa mgombea mtarajiwa ambaye anafahamika tayari: nguvu alizonazo, udhaifu alionao, fursa alizonazo na vikwazo vinavyomkabili; si vizuri naye asukumwe na dhamira binafsi pekee.

Kwa mgombea mtarajiwa ambaye anafahamika kwa wananchi ni muhimu pamoja na dhamira yake binafsi pawe pia na msukumo wa umma; hii ni kwa sababu nafasi za kuchaguliwa kama ubunge ni za kuwakilisha wananchi. Ni muhimu sehemu ya wananchi: iwe ni wanachama wa chama, wapiga kura ama baadhi ya watu katika jumuia waone haja hiyo na watoe hoja hiyo kwake au kwa wapiga kura wenzake.

Nashukuru kwamba wananchi karibu wote (isipokuwa mmoja) waliopiga simu ama kutuma ujumbe mfupi wa maneno waliunga mkono maudhui ya makala hiyo; maoni mbalimbali waliyoyatoa ndio yamenihamasisha kuandika makala hii kuendeleza mjadala.

Mtu mmoja (namba yake naihifadhi) alituma ujumbe mfupi ufuatao, namnukuu “unajisumbua tu huo ubunge wa Ubungo hatukupi, hili sio jimbo la dini yenu tu kila wakati, tunajitaji mwenzetu sisi”.

Ujumbe ukanipa hisia kwamba wapo watu wachache katika jamii yetu wanaotazama watu wengine- si kwa haiba yao, dira yao, maadili yao au uwezo wao; bali dini zao. Hali hii ikiendelezwa katika taifa letu inaweza kututumbukiza katika ubaguzi; iwe wa kidini, kikabila au wa aina nyingine yoyote.

Nilimjibu kwa ufupi tu kwamba “Mwenyezi Mungu akuwezeshe kutambua kwamba Bunge sio kanisa, msikiti wala sinagogi na kwamba mbunge sio padri, shehe au kasisi”; hakujibu tena chochote mpaka sasa.

Taifa letu dini (secular state) lakini inaheshimu uhuru wa kuabudu na watu wake wanadini zao; hii ni moja ya tunu katika katiba ya nchi yetu. Natambua nafasi ya dini zetu katika kujenga maadili ya wananchi, tunapoelekea katika uchaguzi mkuu wa mwaka 2010 tukiwa na haja na hoja za kufanya mabadiliko umoja wetu ni jambo la muhimu; kwa pamoja tutashinda.

Kugombea nafasi za kuchaguliwa zinazohusisha kuwakilisha umma hakupaswi kuwa suala la mtu binafsi pekee au maslahi ya wachache kwa kisingizio cha dini au kabila. Matokeo ya kuwaachia wagombea binafsi, au vikundi vyao ama vyama vyao pekee ni kuwa na viongozi ambao baada ya kuchaguliwa kwao; kwa sababu waliingia kwa dhamira zao na wakafanya kampeni ‘kivyaovyao’; hawawajibiki kwa umma.

Hivyo tunapoelekea katika uchaguzi mkuu wa mwaka 2010 ni muhimu kwa wapiga kura na wananchi kwa ujumla kutambua kwamba suala la uongozi wa kuchaguliwa kuwakilisha umma ni wajibu wa pamoja (shared responsibility).

Ni wajibu wa yoyote (bila kujali chama, hali, dini au kabila) anayetambua kwamba Mwenyezi Mungu ameijalia nchi yetu na watu wake rasilimali; iwe ni vipaji vyetu, kodi zetu ama maliasili: hivyo tunawajibika kujenga taifa lenye kutoa fursa ya ustawi wa wananchi. Kwa pamoja tutashinda!.

Tuzingatie bila kujali chama, dini wala kabila kwamba mabadiliko ya kweli katika taifa letu hayawezi kuletwa na mafisadi wale wale, wa chama kile kile, chenye uoza ule ule, wakiendeleza yale yale. Kwa falsafa ya chukua chako mapema; Tanzania yenye neema haiwezekani. Tunahitaji fikra mbadala za kuleta ukombozi kwa kuwa mabadiliko yanawezekana. Tuunganishe nguvu kubadili mfumo wa utawala; kwa pamoja tutashinda.

Wazazi, wanafunzi, wazee, wanawake na masikini kwa ujumla wenye kuathirika na kuongezeka kwa gharama za maisha na kuporomoka kwa huduma za kijamii nchini iwe ni elimu, afya, maji, mafao ya wastaafu kwa pamoja tutashinda na kuweka mifumo thabiti ya usalama na haki katika jamii (social security and social justice) ili kuepusha migogoro.

Hata mwenye uwezo na fursa anayeona hatari inayolinyemelea taifa kutokana na kuongezeka kwa pengo kati ya wenye nacho na wasiokuwa nacho, ukosefu wa ajira hususani kwa vijana nk ambayo ni mabomu ya wakati yenye athari vizazi hata vizazi yanayoweza kuepukwa ujumbe wangu kwake ni kuwa pamoja tutashinda ikiwa tutaweka pembeni ubinafsi na kujali maendeleo ya sekta zinazogusa mustakabali wa waliopembezoni.

Natoa rai kwa watumishi wa umma iwe ni walimu, polisi, wahudumu wa sekta ya afya nk ama wafanyakazi binafsi ambao wanataka mabadiliko kutoka katika mishahara midogo na mazingira magumu ya kazi, maslahi duni kwa kwa pamoja tutashinda na kujenga taifa lenye kuthamini utaalamu.

Watanzania wote waadilifu wanapaswa kukerwa na ufisadi mkubwa unaolitafuna taifa huku hatua zinazostahili kushindwa kuchukuliwa kutokana na ufisadi kutapakaa katika mfumo mzima wa utawala na kuteteresha hata utawala wa sheria. Hivyo pamoja tutashinda na kufanya mabadiliko ili turejeshe uwajibikaji na maadili ya taifa.

Hivyo, ni muhimu kwa yoyote anayetaka mabadiliko; mosi, ajiandikishe kupiga, ajitokeze kugombea au ashawishi wenye msimamo wa kuunga mkono mabadiliko ya kweli kujitokeza kugombea katika kata, majimbo, taifa na kupiga kura katika uchaguzi mkuu. Pili, ajiunge na harakati za kufanikisha ushindi katika uchaguzi mkuu kwa hali na mali; pamoja tutashinda.

Tushirikiane katika kufikia azma ya kugombea kama njia ya kuunganisha nguvu ya umma hata katika kampeni za uchaguzi. Katika siasa za ushindani, ni muhimu harakati za uchaguzi zikaendeshwa katika mfumo wa vuguvugu (movement) hususani kwa wagombea wanaopitia vyama mbadala ambavyo havitegemei nguvu ya dola.

Ikumbukwe kuwa kushiriki kuleta mabadiliko ni zaidi ya matukio ya kugombea ama kupiga kura; ni pamoja na kushiriki katika mchakato mzima wa kuleta mabadiliko kwa njia mbalimbali. Kwa pamoja tutashinda hivyo tunahitaji nguvu yako katika kufanya mabadiliko; kama alivyosema Mahatma Gandhi ‘kuwa wakala wa mabadiliko unayotoka kuyaona’.

Tutashinda ikiwa wapenda demokrasia wote watatambua kwamba hujuma za kwenye uchaguzi zinaweza kudhibitiwa kwa kuunganisha nguvu ya umma kuweka uwanja sawa wa kisiasa ikiwemo kwa kujenga vuguvugu thabiti la ulinzi wa kura katika uchaguzi mkuu wa mwaka 2010. Tuwasiliane, tushauriane na tushirikiane kwa pamoja tutashinda.


Mwandishi wa makala hii ni Mkurugenzi wa Mambo ya Nje wa CHADEMA anayepatikana kupitia 0754694553, mnyika@chadema.or.tz na http://mnyika.blogspot.com

The Two Bills: Electoral Reform or Assault on Democracy in Tanzania?

You will know that 11th December 2009 the Prime Minister’s Office of the Government of the United Republic of Tanzania published a Bill Supplement to the Gazette of the United Republic of Tanzania. The bills are scheduled to be discussed by responsible Parliamentary committees from 18th January 2010 on wards.

The Bill Supplement introduces Government proposals to amend certain electoral laws as well as to enact a completely new law to regulate election financing in Tanzania.

The electoral laws sought to be to amended by the proposed Electoral Laws (Miscellaneous Amendments) Act, 2009 are the Elections Act, 1985 Chapter 343 of the Revised Edition of the Laws of Tanzania, and the Local Government (Elections) Act, 1979 Chapter 292 of the Revised Edition of the Laws of Tanzania.

On the other hand, the proposed Election Expenses Act, 2009 seeks to regulate all aspects of election financing of general elections in Tanzania. The latter Bill makes wide-ranging proposals which, if enacted into law, will have far reaching and serious implications on the right to participate in electoral processes of not only the opposition political parties but also of all sections of the organized civil society. The amendments it proposes are a mere shuffling of provisions of the current electoral laws and/or a nibbling at the edges of existing law.

I kindly bring to your attention the Position Paper of CHADEMA’s Directorate of Legal and Constitutional Affairs and Human Rights on the respective bills. (Attached)

The paper analyses the Bills in the current and immediate past historical context in order to understand their import or true meanings.

On proposed Electoral Laws (Miscellaneous Amendments) Act, 2009

The statement of objects and reasons accompanying the Amendment Bill gives its object as being “to improve the efficiency and performance of the Commission in discharging its mandate in conducting elections.” The reason for the Amendment Bill is given as “the experience and short-comings or deficiencies that were noted in the last election.” The shortcomings or deficiencies the Bill identifies are lack of mandate to appoint regional election coordinators, lack of clarity regarding the updating of the voters register and lack of access to election centres by officers of the Commission.

The paper maintains that these cannot be the real reasons for the Amendment Bill. The paper indicates that the most of the proposals made are part of the current electoral laws and have not in any case been identified in the statement of objects and reasons as being problematic. They have also never been the subject of any serious demand for change by opposition parties or the organized civil society. The proposed amendments to the electoral laws are largely cosmetic as they do not alter the basic, or even formal, structure of the current electoral system. The proposed amendments also do not create any significant new rights or obligations. There is, in other words, nothing reformist in these proposals.

The paper maintains that the Amendment Bill is intended to deceive the people and perhaps the donors by creating the illusions of electoral reform while leaving intact the pillars of the current electoral system. Its proposals are intended to consolidate and buttress status quo while giving the fig leaf of reform. The real intent is to divert attention away from calls for real reforms that have been at the centre of demands by opposition parties and the organized civil society. The paper reveals that crucial questions such as the demand for an independent electoral commission and concomitant institutional machinery; independent candidates; and the streamlining of electoral procedures to expand rather than constrict electoral rights and freedoms have been swept under the legislative carpet.

The paper recommends that the Amendment Bill be significantly revamped by deleting all proposals that are already part of the existing electoral laws and/or do not add any value to the current electoral system. On the other hand, the paper recommends proposals that have to be incorporated to form part of the Amendment Bill.


On the proposed Election Expenses Act, 2009

According to its statement of objects and reasons, the thrust of the Election Expenses Bill is, inter alia, “to control the use of funds and illegal practices in the nomination process....” Other objects are “restricting foreigners, be it a government, an international organization, or institution to provide funds for election expenses”; and checking illegal practices in the election process. These objects are to be attained through pre-and post-election disclosure and reporting mechanisms.

The paper analytically reveals that the above may not be the real objects and reasons for this Bill. That the real objectives may be much more sinister than the pious declarations of the statement of objects and reasons. If enacted into law and rigorously enforced, these proposals will radically affect the rights of political parties and the organized civil society to participate in electoral politics and processes. The proposals will deny rights of citizens to contribute financially to the election of candidates of their choice. They will deny candidates the right to raise and use their own funds for legitimate election expenses even where their political parties are unable to do so. They will prohibit or restrict the right of weaker political parties and/or candidates to raise funds for election expenses throughout the election cycle while favouring and protecting the wealthy CCM state party. They will not check the influx of dirty money and/or proceeds of crime from being laundered in electoral processes. They will not prevent the influence of foreign interests in our electoral politics. They are also eminently anti-democratic in granting unchecked and/or arbitrary powers to party leaders to remove candidates on mere suspicion and without due process of the law.

Given the above the paper recommends, the Election Expenses Bill should be opposed and its enactment into law resisted by all those concerned about the health of our electoral politics and our fundamental rights to participate in the election of our government. On the other hand, the paper recommends provisions that have to be incorporated into the bill.

The position paper is available at http://www.chadema.or.tz/nyaraka/Assault_on_Democracy.pdf


With Best wishes regards,

JJ

Watanzania mlio nje ya nchi amkeni (Tanzanians in Diaspora Arise)

Watanzania mlio nje ya nchi amkeni (Tanzanians in Diaspora Arise): Wakati Tanzania Bara (wakati huo ikiitwa Tanganyika) ikiwa katika harakati za kudai uhuru; tunasimuliwa na wazee wetu, vijana wa wakati huo kwamba palikuwa na mchango mkubwa sana wa watanzania waliokwenda kupigana vita nje ya mipaka ya nchi yetu. Hawa waliwaelewa vizuri wakoloni wa wakati huo kuanzia udhaifu wao na hata mbinu za kuwakabili; na kwa ujumla walijifunza kwamba nchi kupata uhuru inawezekana.

Ni hakika kwamba wakati taifa letu linapoendelea kukabiliwa na changamoto za maadui ujinga, umasikini na maradhi huku ukoloni mamboleo ukiweka mirija katika rasilimali na maliasili; tunahitaji mabadiliko ya kweli yenye kuleta uhuru wa kweli.

Katika mazingira haya, kama ilivyokuwa wakati wa kuundoa ukoloni mkongwe, mchango wa watanzania mlio nje ya nchi (Diaspora) ni wa muhimu sana.

Watanzania nyie mnaelewa matunda ya mabadiliko katika kukabiliana na changamoto za ujinga, umasikini na maradhi na mbinu za kidemokrasia za kufikia mabadiliko hayo. Katika kukabiliana na ukoloni mamboleo, watanzania mlio nje ya nchi mnafahamu udhaifu wa mabeberu hivyo mnauwezo wa kusimama kidete kuunganisha nguvu kujenga taifa lenye uwajibikaji na kutoa fursa kwa watanzania wengine walio wengi.

Kwa sasa mchango mkubwa wa watanzania mlio nje ya nchi umekuwa katika kuleta rasilimali kwa wenzenu walio nyumbani (remittances); kwa wachache uwekezaji na wengine kutoa uzoefu wao wa kitaalamu.

Tunapoelekea katika uchaguzi mkuu wa mwaka 2010; ni wakati wa Diaspora kuchukua hatua kama ilivyokuwa wakati wa kudai uhuru ili kuweke madarakani uongozi wenye dira, uadilifu na uwezo kuifikisha Tanzania katika kipeo cha demokrasia, maendeleo na ustawi wa watu wake. Mnaweza kufanya hivyo kwa wengine kujitokeza kugombea lakini wengi kuunga mkono harakati za mabadiliko kwa njia mbalimbali; kwa kutoa mawazo, kuchangia rasilimali na kupiga kura.

Naotoa ujumbe huu wakati huu Taifa likiwa katika mjadala wa sheria mbili muhimu zenye taathira katika uchaguzi ambazo watanzania mlio nje ya nchi mnapaswa kuzitazama kama kikwazo kwenu na kutoa maoni ya kuzibadili ili ziwe fursa kwenu kuwezesha mabadiliko kupitia uchaguzi.

Mosi; muswada wa marekebisho ya sheria za uchaguzi; huu umekwepa kuweka mabadiliko ya msingi ya kuwezesha uchaguzi kuwa huru na haki ikiwemo kutokuwepo mfumo huru wa usimamizi wa uchaguzi kama wadau walivyohitaji. Lakini kwenu mlio nje ya nchi, muswada huu haujaingiza ombi lenu la muda mrefu la kutaka mruhusiwe kupiga kura. Inashangaza kwamba nchi masikini kama Msumbiji, na nchi iliyotoka vitani karibuni kama Rwanda; raia wake wanawekewa utaratibu wa kupewa haki ya kupiga kura kupitia balozi zao katika nchi mbalimbali, Tanzania inashindwa kuweka kifungu hiki katika marekebisho ya sheria na hivyo kuendelea kunyima haki hii muhimu ya kikatiba kwa watanzania walio nje ya nchi.

Pili; Muswada wa Fedha za Uchaguzi wa mwaka 2010; huu pamoja na kuweka vifungu kuminya wagombea kuchangisha fedha za uchaguzi ndani ya nchi, na kutoa mianya ya wagombea kufutwa bila kupewa haki ya kusikilizwa kabla ya kuhukumiwa. Umelenga pia kudhibiti hata fedha za watanzania walio nje ya nchi kuchangia uchaguzi. Kama sheria hii itapita, watanzania mlio nje ya nchi, hamtaweza kuchangia vyama ama wagombea kwenye kampeni ya uchaguzi hata kama ni michango midogo midogo ya kuwezesha mabadiliko. Katika mazingira haya, uchaguzi wa mwaka 2010; mchango wenu utakuwa ni upi? Maana nyie ni raia halali, lakini hamtakuwa na haki ya kupiga kura wala hamtakuwa na haki hata ya kuchangia wagombea iwe ni fedha au rasilimali nyingine yoyote ile kwa chama ama kwa wagombea.

Amkeni sasa, wekeni msimamo wa kuwezesha taifa kuwa na sheria itayolinda uhuru wa nchi na kuweka uwanja sawa wa ushindani wa kisiasa wakati huo huo ikawawezesha kupata haki zenu za kikatiba muweze kutimiza wajibu wenu wa kidemokrasia katika uchaguzi mkuu wa mwaka 2010. Ukimaliza kusoma ujumbe huu; tafadhali mtumie na mwenzako au usambaze katika majukwaa mbalimbali ya mijadala. Wako katika demokrasia na maendeleo: John Mnyika, Mkurugenzi wa Mambo ya Nje na Mahusiano ya Kimataifa (CHADEMA); tuwasiliane- 0754694553, mnyika@yahoo.com au mnyika@chadema.or.tz.

Kikwete na serikali acheni vitisho kwa mabalozi kuekelea uchaguzi mkuu wa mwaka 2010

Katika kipindi cha karibuni kumeibuka kauli za mara kwa mara kutoka serikalini zikilenga kuwaonya na kuwatisha mabalozi na jumuia ya kimataifa katika muktadha wa kuelekea uchaguzi mkuu wa mwaka 2010.

Kauli nzito zaidi zikiwa zimetolewa na Waziri wa Mambo ya Nje na Ushirikiano wa Kimataifa, Benard Membe Bungeni Dodoma mwezi Julai mwaka 2009 na kauli kama hiyo imerudiwa tena kwa maneno makali na Rais Kikwete mwanzoni wa mwezi huu wa Januari 2010.

Kauli hizi zinapaswa kujadiliwa na kutafakariwa na duru za kidiplomasia na kutolewa kauli mbadala kwa lengo la kudumisha mahusiano mema wakati huo huo kulinda haki kwa kurejea Katiba ya Jamhuri ya Muungano wa Tanzania na Mikataba Mbalimbali ya Kimataifa ambayo Tanzania imeridhia.

Kwa nafasi yangu ya Mkurugenzi wa Mambo ya Nje na Mahusiano ya Kimataifa wa CHADEMA nimeshangazwa na Hotuba ya Rais Kikwete ya Sherehe kati yake na Mabalozi ya mwaka mpya(New Year Sherry Party) ya tarehe 7 Januari 2010 ambayo badala ya Rais kuwaeleza utekelezaji wa ahadi alizozitoa kwao kwenye hotuba yake ya mwaka katika tukio kama hilo mwaka 2006 mara baada ya kuingia madarakani ametumia nafasi hiyo kutoa kauli zenye kuonyesha vitisho kwa mabalozi.

Ikimbukwe kwamba mara baada tu ya kuingia madarakani, Rais Kikwete alitoa ahadi mahususi kwa mabalozi kwamba serikali yake ingefanya mabadiliko kwa lengo la kuweka uwanja sawa wa kisiasa, kudumisha demokrasia na majadiliano na vyama mbalimbali. Pia alitoa kwao ahadi mahususi za kubadili mazingira ya kiuchumi na kiuwekezaji na kuweka utaratibu wa kunufaisha watanzania walio wengi hususani masikini. Kwa upande wa diplomasia za kikanda na kimataifa, Rais Kikwete alitoa ahadi ya Tanzania kuwa kinara katika utatuzi wa migogoro eneo la maziwa makuu (great lakes) na Umoja wa Mataifa(UN).

Miaka minne imepita lakini Rais Kikwete na Serikali yake hawajatekeleza kikamilifu ahadi hizo kwa watanzania ambazo walizitoa mbele ya mabalozi; badala yake Rais Kikwete anatoa kauli mbadala zenye mwelekeo wa vitisho kwa mabalozi.

Nakubaliana na ukweli kwamba ni muhimu kwa mabalozi kuzingatia Mkataba wa Vienna na kwamba hawapaswi kuwachagulia watanzania mtu au chama tunapoelekea kwenye uchaguzi mkuu wa mwaka 2010; lakini ni kinyume kabisa kwa mikataba ya kimataifa ambayo Tanzania imeridhia kuwaziba midomo mabalozi wasitoe kauli kwenye masuala yanayogusa demokrasia na maendeleo katika muktadha wa kuelekea uchaguzi mkuu wa mwaka 2010.

Rais Kikwete na serikali yake wakumbuke kwamba ni mabalozi hawa hawa na washirika wa kimaendeleo ndio ambao serikali imewaomba fedha na kupewa rasilimali za kutekeleza mipango mbalimbali mathalani mradi wa Deeping Democracy Programme pamoja na Mfumo wa Maandalizi ya Uchaguzi Mkuu 2010(Busket Fund); miradi ambayo yote inaratibiwa na Shirika la Umoja wa Mataifa(UN) kwa kushirikiana washirika mbalimbali wa kimaendeleo zikiwemo balozi mbalimbali.

Hata hivyo, mpaka sasa miezi michache kuelekea uchaguzi mkuu marekebisho ya msingi hayajafanyika ya kikatiba, kisheria, kitaasisi na kitaratibu kuweka mazingira ya uchaguzi huru na wa kidemokrasia kama ilivyoahidiwa.

Hivyo, natoa mwito kwa jamii ya wanadiplomasia kupuuza vitisho hivyo vya serikali na badala yake kuongeza nguvu zaidi ya kuhoji kuhusu utekelezaji wa ahadi ambazo Rais Kikwete na serikali yake wametoa kwao na kwa watanzania kwa kuwa serikali za nchi zao na taasisi zake zimetoa fedha na msaada wa kiufundi kutekeleza mipango husika. Mabalozi wazingatie kuwa wao ndio watakaohojiwa na walipa kodi wa nchi zao(sio Rais Kikwete wala Membe) kuhusu matumizi ya kodi zao kwa miradi hiyo ambayo kuna mashaka kama malengo yaliyokusudiwa yatatimia kwa wakati uliopangwa.

Pamoja na vitisho vya Waziri Membe na sasa Rais Kikwete ni muhimu kwa mabalozi na jumuia ya wanadiplomasia kuendelea kuurejea Mkataba wa Vienna sanjari na mikataba, itifaki na maazimio mengine ya kimataifa ambayo nchi zetu imeridhia.

Katika dunia ya sasa yenye changamoto mbalimbali ambapo udhaifu kwenye taifa moja una taathira kwa majirani zake na ubinadamu kwa ujumla wake; ni muhimu kwa msingi muhimu wa utetezi wa haki za binadamu unaovuka mipaka na mamlaka ya kinchi kuzingatiwa.

Haiwezekani jumuia ya kidiplomasia ikaendelea kukaa kimya wakati haki za msingi za binadamu zinavunjwa katika chaguzi kwa hofu ya vitisho vya Rais Kikwete ama Waziri Membe ya kwamba wanaingilia mambo ya ndani ya kisiasa ya nchi.

Msingi huu wa kuepusha watu wengine kutoa kauli zenye kuashiria kuingiliwa kwa mamlaka ya ndani ya nchi(sovereignity of the state) ingekuwa na maana kama serikali inayoongozwa na CCM ingekuwa inazingatia kikamilifu katiba ya nchi, sheria za nchi na mikataba ya kimataifa.

Hali ni tofuati, kwani pamoja na ahadi za Rais Kikwete kwa mabalozi mwaka 2006, Taifa limeshuhudia ukiukwaji wa haki za binadamu katika chaguzi za marudio za ubunge Tanzania bara mathalani Kiteto, Tarime, Busanda na Biharamulo ikiwemo vitendo vya viongozi wa CHADEMA kukatwa mapanga wakati wa kampeni za chaguzi husika. Hali hiyo hiyo imejitokeza Tanzania visiwani(Zanzibar) wakati wa uandikishaji wa wapiga kura hususani katika kisiwa cha Pemba.

Ni wazi kwamba vyama vya siasa hususani vya upinzani, mashirika ya kiraia na viongozi mbalimbali wa dini wamekuwa wakitoa kauli kama hizi; hivyo vitisho kwa mabalozi vinaweza kufanya jumuia ya kimataifa ikwepe kutoa kauli za kuunga mkono madai hayo ya haki kwa kuhofia kutafsiriwa kuwa wanaunga mkono 'chama' au 'watu' kwa lengo la kukiondoa chama tawala madarakani.

Ni muhimu kwa watanzania na jamii ya kidiplomasia kwa ujumla kuitafsiri kauli ya sasa ya Rais Kikwete katika muktadha wa matukio yanayotokea ndani Serikali na kwa umma tunaopoelekea uchaguzi mkuu wa mwaka 2010.

Rais Kikwete ametoa kauli hiyo siku chache baada ya Waziri Mkuu Mizengo Pinda kuchapisha kwenye gazeti la Serikali la Disemba 11 na kutoa tamko kwa umma Disemba 22 kuhusu mapendekezo ya Miswada miwili ya sheria zinazogusa uchaguzi.

Muswada wa kwanza ni wa Marekebisho ya Sheria Mbalimbali za Uchaguzi ambao kimsingi haujagusa mabadiliko ya msingi yaliyohitajiwa na vyama vya siasa hususani vya upinzani, wadau wengine na mengine kuuungwa mkono hata na baadhi ya wanadiplomasia na Taasisi zao.

Muswada wa pili ni wa sheria mpya ya Matumizi ya Uchaguzi wa Mwaka 2010, ambao pamoja na malengo mazuri yanayotajwa ya kudhibiti fedha chafu na fedha kutoka nje kuingia katika uchaguzi Tanzania; maudhui ya muswada mpya ni mabaya ambayo kama yakipishwa kama yalivyo yanalenga kunyonga vyama vya upinzani, wagombea wa upinzani, makundi ya kiraia yakiwemo ya kidini na hata baadhi ya wagombea ndani ya chama tawala; jambo ambalo likiachwa lihujumu uchaguzi mkuu 2010 na demokrasia kwa ujumla wake.

Kitendo cha Rais Kikwete kutoa kauli hiyo wakati ambapo tayari baadhi ya viongozi wa vyama vya upinzani ikiwemo wa CHADEMA wametoa kupinga maudhui ya miswada inaweza kutafsiriwa kuwa inalenga kuwatisha mabalozi wakwepe kutoa kauli za kuunga mkono misimamo hiyo kwa kuhofia kutafsiriwa kuwa "mabalozi wanaunga mkono 'chama' ama 'watu".

Hivyo, ni muhimu kwa washirika wa kimaendeleo kupuuza kauli hizo na kuunga mkono vyama, vikundi vya kiraia na viongozi mbalimbali kila wanapotoa kauli zinazoendana na misingi ya Tamko la Kimataifa la Haki za Binadamu(UDHR) na Mikataba ya Kimataifa ambayo nchi yetu imeridhia.

Wakati huo huo; natumia fursa hii kutoa mwito kwa jumuia ya kimataifa kuzirejea ahadi za Rais Kikwete za Mwaka 2006 kuhusu ushiriki wa Tanzania katika diplomasia ya kimataifa katika muktadha wa matukio yaliyojitokeza baadaye. Mathalani, inashangaza kwa Tanzania kuahidi kuwa mstari wa mbele kulinda Amani eneo la Maziwa Makuu (Great Lakes) na kutekeleza maazimio ya Umoja wa Mataifa(UN). Lakini miaka minne baadaye, serikali ya Rais Kikwete huyo huyo inatuhumiwa kwenye ripoti ambayo kwa taarifa tulizonazo tayari imeshawasilishwa kwenye Kamati ya Vikwazo ya Baraza la Usalama wa Umoja wa Mataifa(UN) kwamba baadhi ya Raia wake wakiwemo Vigogo wa Serikali na taasisi zake wameshiriki kwa namna moja au nyingine katika usafirishaji wa Silaha kwenda maeneo ya Vita ndani ya ukanda wa maziwa makuu na utoroshaji wa madini haramu toka maeneo hayo. Aidha Tanzania kama nchi imetuhumiwa pia kwa serikali kushindwa kusimamia kikamilifu maazimio ya UN ambayo Serikali yetu ilikubaliana nayo ya kuzuia madini na silaha haramu visipite katika ardhi ya nchi yetu bila kuchukua hatua.

Kutokana na hali hiyo, nachukua fursa kutoa rai kwa Mabalozi wa nchi za Maziwa Makuu na hata kundi la marafiki (Group of Friends) kutoa kauli kuhusu tuhuma hizi; kauli ambayo inapaswa kutolewa pia na Mkuu wa Mabalozi Tanzania (Dean Of Diplomatic Corps)-Balozi Juma Mpango (ambaye pia ni Balozi wa DRC nchini Tanzania).

Imetolewa na:

John Mnyika

Mkurugenzi wa Mambo ya Nje na Mahusiano ya Kimataifa(CHADEMA)

mnyika@chadema.or.tz, mnyika@yahoo.com na 0754694553

Tanzania tumejiandaaje na soko la pamoja Afrika Mashariki linaloanza Julai 2010?

Leo nilikuwa live star tv kipindi cha "Tuongee Asubuhi" tukizungumza kuhusu uzalendo; mapenzi kwa taifa ama upendo wa watu wa nchi yetu. Niligusia hoja ya kwamba Novemba 2009 tumesaini itifaki ya soko la pamoja Afrika Mashariki na kwamba kuanzia Julai 2010 tutakuwa na mzunguko huru wa nguvu kazi, bidhaa na huduma(free movement of labour, goods and services).

Nilisema kwamba Kibaki kwa uzalendo wa nchi yake kwenye hotuba yake salam za mwaka mpya ameandaa wakenya kuchangamikia fursa hii na tayari walishaanza mageuzi ya kitaasisi kufikia azma hiyo. Lakini kwa Rais wetu Kikwete pamoja na kuwa alizungumzia mahusiano ya kimataifa kwenye hotuba yake, hakusema chochote cha kuwahamasisha watanzania kujipanga kwa changamoto zitakazojitokeza.

Nikaitaka Wizara ya Afrika Mashariki na Ikulu watoe tamko. Tanzania tumejiandaaje na soko la pamoja?

Mwaka 2010: Pamoja Tunaweza

MWISHO wa mwaka ni wakati wa kutafakari tulikotoka, tulipo na tunakotaka kwenda katika mwaka mpya. Ni kipindi muhimu kwa taasisi na hata watu binafsi kufanya tathmini na kujiwekea malengo. Kwa binadamu mmoja mmoja yanaweza kuwa ni malengo ya kiuchumi, kijamii na hata ya kisiasa.

Maamuzi ya masuala ya kiuchumi na kijamii mara nyingi ni masuala binafsi. Hata hivyo, malengo ya kisiasa hususan yale yanayohusu utumishi wa umma ni muhimu kwa maamuzi yake kufanyika kwa kuzingatia mwelekeo wa kiongozi husika lakini pia kwa kurejea utashi wa wananchi iwe ni faraghani au hadharani.

Hii ni kwa sababu uongozi wa umma wa kuchaguliwa hufanyika katika medani ya demokrasia ambayo inahusisha utawala wa watu kwa ajili ya watu.

Katika uchaguzi yapo mambo manne ya muhimu katika kuhakikisha ushindi. Mosi, ni mgombea: haiba, wasifu na uwezo wake kwa ujumla. Pili ni ajenda: ujumbe wenye dira unawagusa wapiga kura na kuamsha kuungwa mkono.

Tatu ni oganaizesheni: huu ni mtandao mzima wa kuratibu vuguvugu la ushindi, unaweza kuwa wa kijamii, kisiasa ama kitaasisi. Nne, rasilimali: hii ni kwa ajili ya kuwezesha kwa hali na mali kampeni husika, iwe ni fedha, zana, mawazo au nguvu kazi.

Baadhi ya watu hudhani kwamba rasilimali ni jambo la kwanza kuwezesha ushindi, uzoefu wa kimataifa unadhihirisha kuwa katika kufanikisha kampeni za uchaguzi kipaumbele cha kwanza ni mgombea, cha pili ujumbe, cha tatu ni oganaizesheni.

Rasilimali huongezeka kwa kadiri ya tija na ufanisi wa vipaumbele vitatu vinavyotangulia kwa nadra mtiririko huu unaweza kubadilika kutokana na upekee wa kimazingira ya kisiasa.

Tumebakiza siku chache kuingia mwaka 2010, kipindi kingine cha kuelekea uchaguzi mkuu wa udiwani, ubunge na urais nchini. Tayari heka heka zimeshaanza na kauli mbalimbali zimeshaanza kutolewa za kheri na za shari.

Kwa kweli fikra kuhusu uchaguzi ujao zilishaanza toka 14 Desemba mwaka 2005 kwa wale wanaoamini kuwa mwisho wa uchaguzi mmoja ni mwanzo wa uchaguzi mwingine.

Binafsi nakumbuka mwaka huo wa 2005 wakati mjadala ukiendelea kuhusu utata wa matokeo ya uchaguzi wa ubunge katika jimbo la Ubungo ambapo mimi nilikuwa mmoja wa wagombea tayari wadadisi wengine wameanza kuulizia masuala ya uchaguzi wa 2010.

Hali hii ilijitokeza hata katika mkutano wangu na wanahabari Desemba 22, 2005 kwa ajili ya kuwashukuru wapiga kura na kuelezea mafanikio yaliyopatikana, mapungufu yaliyojitokeza na hatua ambazo nilipanga kuzichukua.

Hata baada ya kutoa msimamo huo, bado mjadala uliendelea katika kipindi cha Januari mpaka Mei 2006; takribani nusu mwaka baada ya uchaguzi mkuu kumalizika. '

Hivyo, baadhi ya masuala hayo niliwajibika kuyajibu kupitia hotuba yangu ya kuwashukuru wananchi na kuelekeza mwelekeo niliyohutubua jimboni Ubungo Mei 28, 2006.

Ilinibidi niandike pia waraka kwa wananchi wa ubungo na watanzania Juni 4, 2006 wakati huo nikiwa ziarani nchini Marekani waraka ambao ulisambaa kwa umma kupitia vyombo vya habari na njia zingine za mawasiliano ya umma ikiwemo mikutano ya hadhara niliporejea. Waraka huo uliobeba ujumbe ‘kuvunjika kwa koleo sio mwisho wa uhunzi’ uliweza kutuliza kwa muda mjadala.

Katika waraka huo nilielezea masuala mbalimbali ikiwemo utekelezaji wa azma ya kufungua kesi namba moja ya mwaka 2006 katika Mahakama Kuu ya Tanzania kupinga matokeo ya uchaguzi wa ubunge katika jimbo la Ubungo.

Kesi hiyo ambayo nilisimamiwa na Wakili Tundu Lissu ilipigwa danadana za kiufundi kipindi chote na kuishia hewani mwaka 2007 kwa kile kilichoelezwa na wakili wangu kuwa ni kukosekana kwa dhamira ya dhati ya kuisikiliza kesi hiyo.

Hata hivyo, miaka takriban mitatu iliyopita ya 2006, 2007, 2008 na hata mwaka huu wa nne unaomalizika wa 2009, swali ambalo nimekuwa nikiulizwa ni kugombea ubunge wa jimbo la Ubungo 2010.
Nimekuwa nikiulizwa swali hili katika mikutano ya hadhara ya kisiasa katika ziara ambazo tumekuwa tukizifanya katika kata zote za jimbo la Ubungo. Katika kipindi chote hicho swali hilo hilo limekuwa likiulizwa hata kwenye shughuli na matukio ya kijamii yawe ni ya kirafiki, kidini, misiba, harusi, michezo, miradi ya jumuiya, ufuatiliaji wa kero za wananchi nk.

Wakati wote majibu yangu yamekuwa kati ya haya matatu nitajibu wakati muafaka ama umma utajibu ama Mungu akipenda! Najua katika kipindi chote majibu haya yamekuwa yakiwaweka katika mkanyiko waulizaji kwa sababu mbalimbali.

Wapo wenye mtazamo kwamba majibu kama hayo ni ishara ya kutokuwa na uhakika ama kupima upepo. Wapo wenye imani kwamba kwenye uongozi wa kuchaguliwa sifa mojawapo ya uongozi ni kuutaka uongozi.

Wapo ambao katika kipindi hicho hicho wamekwenda mbele zaidi kuweka msimamo wao bayana kwamba ni lazima nigombee tamko la wazi la hivi karibuni likiwa ni la mwenyekiti wa serikali ya mtaa wa Makoka na wananchi wa eneo hilo la Novemba 29, 2009. Msimamo huo waliutoa kwenye mkutano wa hadhara wa kuwashukuru wananchi ambao walinialika kama mgeni rasmi.

Kilichonisukuma kuandika makala hii ni majadiliano yanayoendelea hivi sasa kwenye mtandao kupitia www.facebook.com/john.mnyika kuhusu ‘Ubunge Ubungo 2010: Nigombee Nisigombee?’

Wachangiaji wote waliotoa maoni yao mpaka sasa wamenitaka nigombee huku wakitoa sababu mbalimbali. Wapo waliotoa hoja ya kutambua uwezo, haja ya kubeba harakati za kizazi kipya kushiriki kwenye uongozi wa taifa letu, kufanya vizuri mwaka 2005 na kuhoji kuhusu mikakati ya kuhakikisha ushindi mwaka 2010.

Mchangiaji mmoja alirejea mfano wa Barack Obama ambaye alikuwa na mashaka kuhusu kugombea kwake lakini mmoja wa washauri wake wa karibu akamweleza kwamba ‘usipogombea umechagua kushindwa; lakini ukigombea una chaguo la kushinda ama kushindwa’. Walatini wana msemo ‘Sauti ya watu ni sauti ya Mungu’. Si lengo la makala haya kujadili hoja mbalimbali ambazo zimetolewa katika mjadala huo.
Naandika makala kuwezesha tafakari ya wengine ambao ni sehemu ya wapiga kura ama wananchi kwa ujumla hawana fursa ya kushiriki majadiliano kwenye tovuti.

Tafakari pana zaidi tunapoelekea uchaguzi mkuu wa mwaka 2010; nini kinawasukuma wagombea kujitokeza kugombea: dhamira binafsi ama msukumo wa umma au vyote?

Mwaka 2005 wakati huo nikiwa na miaka 24 nilipojitokeza kugombea kwa mara ya kwanza nilieleza kwamba ilikuwa ni dhamira yangu binafsi baada ya kuona nina kipawa/kipaji cha uongozi.
Kusukumwa na dhamira ya ndani inaweza kuwa jambo la kawaida kwa mgombea ambaye utumishi wake bado haujaonekana kikamilifu mbele ya umma.
Lakini vipi kwa mgombea ambaye anafahamika tayari: nguvu alizonazo, udhaifu alionao, fursa alizonazo na vikwazo vinavyomkabili, naye asukumwe na dhamira binafsi pekee?
Kwa mgombea ambaye tayari anafahamika ni muhimu pamoja na dhamira yake binafsi pawe pia na msukumo wa umma hii ni kwa sababu nafasi za kuchaguliwa kama ubunge ni za kuwakilisha wananchi.
Ni muhimu sehemu ya wananchi iwe ni wanachama wa chama, wapiga kura ama baadhi ya watu katika jumuia waone haja hiyo.
Kuungwa mkono kwa namna hiyo katika dhamira ya kugombea na kuhusisha umma katika kufikia maamuzi nyeti kama hayo yanaweka msingi muhimu wa kuwa mwakilishi wa wananchi husika na hata kuwashirikisha wananchi katika kukabiliana na changamoto za kimaendeleo.
Kwa upande mwingine, kupanua wigo katika kufikia azma ya kugombea ni njia ya kuunganisha nguvu ya umma hata katika kampeni za uchaguzi. Katika siasa za ushindani ni muhimu harakati za uchaguzi zikaendeshwa katika mfumo wa vuguvugu hususan kwa wagombea wanaopitia vyama mbadala ambavyo havitegemei nguvu ya dola.

Hivyo, ni muhimu kwa yoyote anayetaka fulani agombee katika eneo fulani, mosi, amtake kugombea kama sehemu ya msukumo wa umma. Pili, ajiunge na harakati za kufanikisha ushindi wake kwa hali na mali.
Ushindani wa namna hiyo ulijidhihirisha nchini Marekani mwaka 2008 mpaka 2009 kwa wagombea kuungwa mkono na umma; kuanzia wakati wa kura za maoni za ndani ya vyama mpaka kwenye kampeni za uchaguzi mkuu.

Tunaweza kushiriki kuleta mabadiliko kwa kugombea na kuchaguliwa ama kwa kuchagua viongozi kwa kupiga kura. Ndio maana nachukua fursa hii kuwahimiza Watanzania ambao watakuwa na umri wa miaka 18 na kuendelea mwaka 2010 kutimiza wajibu huu wa kiraia.

Hivyo, kwa wapiga kura wapya na wote ambao kwa sababu moja au nyingine hawana kadi za mpiga kura wajitokeze kujiandikisha kupitia uboreshaji wa daftari la kudumu unaoendelea ambao kwa upande wa Dar es salaam utafanyika mapema mwaka 2010.

Izingatiwe kuwa hii ni awamu ya mwisho kabisa ya mchakato huo; kabla ya uchaguzi mkuu wa mwezi Oktoba hivyo kukosa kujiandikisha ni kujikosesha haki ya kikatiba ya kuchagua kiongozi unayemtaka.
Hata hivyo, izingatiwe kuwa kushiriki kuleta mabadiliko ni zaidi ya matukio ya kugombea ama kupiga kura ni pamoja na kushiriki katika mchakato mzima wa kuleta mabadiliko kwa njia mbalimbali. Mwito wa Mahatma Gandhi kuwa wakala wa mabadiliko unayotoka kuyaona’ unabeba dhana hii.

Swali la kujiuliza, je wewe uko tayari kuwa wakala wa mabadiliko unayotaka kuyaona? Kama Ndio; je umeshawasiliana na chama ambacho unaamini ni chombo cha kuwezesha mabadiliko hayo na kuwaunga mkono viongozi hata ikiwa ni kwa kuwapa ushauri? Ama umeshashirikiana kwa hali na mali au walau kuwasiliana na mgombea mtarajiwa ambaye unaamini anaweza kupeperusha bendera ya kuongoza mabadiliko?

Kugombea nafasi za kuchaguliwa zinazohusisha kuwakilisha umma hakupaswi kuwa suala la mtu binafsi. Matokeo ya kuwaachia wagombea binafsi ama vyama vyao pekee ni kuwa na viongozi ambao baada ya kuchaguliwa kwao kwa sababu waliingia kwa dhamira zao na wakafanya kampeni ‘kivyaovyao’; hawawajibiki kwa umma.
Hivyo tunapoelekea katika uchaguzi mkuu wa mwaka 2010 ni muhimu kwa wapiga kura na wananchi kwa ujumla kutambua kwamba suala la uongozi wa kuchaguliwa kuwakilisha umma ni wajibu wa pamoja.
Ni wajibu wa yoyote anayetambua kwamba Mwenyezi Mungu ameijalia nchi yetu na watu wake rasilimali; iwe ni vipaji vyetu, kodi zetu ama maliasili: Hivyo tunawajibika kujenga taifa lenye kutoa fursa ya ustawi wa wananchi. Pamoja Tunaweza!

Ni wajibu wa pamoja wa watumishi wa umma iwe ni walimu, polisi, wahudumu wa sekta ya afya n.k, ama wafanyakazi binafsi ambao wanataka mabadiliko kutoka katika mishahara midogo na mazingira magumu ya kazi, maslahi duni na kujenga taifa lenye kuthamini utaalamu. Pamoja Tunaweza!

Ni wajibu wa wazazi, wanafunzi, wazee, wanawake na masikini kwa ujumla wenye kuathirika na kuongezeka kwa gharama za maisha na kuporomoka kwa huduma za kijamii nchini iwe ni elimu, afya, maji, mafao ya wastaafu na waotaka pawepo mifumo thabiti ya usalama na haki katika jamii ili kuepusha migogoro. Pamoja Tunaweza.

Ni wajibu wa Watanzania wote wenye kukerwa na ufisadi unaolitafuna taifa huku hatua zinazostahili kushindwa kuchukuliwa kutokana na ufisadi kutapakaa katika mfumo mzima wa utawala na kuteteresha hata utawala wa sheria. Tufanye mabadiliko turejeshe uwajibikaji na maadili ya taifa. Pamoja Tunaweza!

Ni wajibu wa matajiri na wenye fursa wanaoona hatari inayolinyemelea taifa kutokana na kuongezeka kwa pengo kati ya wenye nacho na wasiokuwa nacho, ukosefu wa ajira hususani kwa vijana nk ambayo ni mabomu ya wakati yenye athari vizazi hata vizazi yanayoweza kuepukwa kwa kuweka pembeni ubinafsi na kujali maendeleo ya sekta zinazogusa mustakabali wa waliopembezoni. Pamoja Tunaweza!

Ni wajibu wa wapenda demokrasia wote wanaotambua kwamba hujuma za kwenye uchaguzi zinaweza kudhibitiwa kwa kuunganisha nguvu ya umma ikiwemo kwa kujenga vuguvugu thabiti la ulinzi wa kura. Pamoja Tunaweza!

Tukumbuke; mabadiliko ya kweli katika taifa letu hayawezi kuletwa na mafisadi wale wale, wa chama kile kile, chenye uoza ule ule, wakiendeleza yale yale. Kwa falsafa ya Chukua Chako Mapema; Tanzania yenye neema haiwezekani. Tuunganishe nguvu kubadili mfumo wa utawala; mabadiliko yanawezekana.

Tunahitaji uongozi wenye dira na uadilifu wa kulikomboa taifa; hivyo ni jukumu letu sote kuhakikisha viongozi tunaowahitaji wanashinda. Kwa maneno ya Mwalimu Nyerere jukumu la namna hii linaweza kutekelezwa kama kila mmoja akitimiza wajibu wake; umoja ni nguvu. Kidole kimoja hakivunji chawa; kuelekea uchaguzi mkuu 2010: pamoja tunaweza!

John Mnyika anapatikana kupitia 0754694553 na mnyika@chadema.or.tz; makala hii imetoka: http://www.freemedia.co.tz/daima/habari.php?id=11672

UN na usalama wa raia toeni taarifa

TAARIFA KWA VYOMBO VYA HABARI


UN ITOE TAMKO RASMI KUHUSU KIKAO CHA BARAZA LA USALAMA KILICHOJADILI TAARIFA YA TIMU YA WATAALAM JUU YA USAFIRISHAJI WA SILAHA NA UTOROSHAJI WA DHAHABU HARAMU DRC

Wizara ya Usalama wa Raia watoe kauli kuhusu hatua zilizofikiwa katika kumchunguza Bande Ndagundi na wengine wanaotajwa kwenye mtandao wa biashara ya silaha wanaoishi Tanzania

Kurugenzi ya Mambo ya Nje na Mahusiano ya Kimataifa (CHADEMA) inauomba Umoja wa Mataifa (UN) kutoa tamko rasmi kuhusu matokeo ya kikao cha Baraza la Usalama la UN kilichojadili hivi karibuni taarifa ya Timu ya Wataalamu iliyoundwa na umoja huo kufuatilia utekelezaji wa maazio ya UN kuhusu vita DRC ikiwemo usafirishaji wa silaha na utoroshaji wa dhahabu katika maeneo husika.

Haja ya kutaka tamko rasmi toka UN inatokana na taarifa zinazoendelea kusambaa kwa njia ya mtandao zinazoonyesha kwamba tayari vikao rasmi vya UN vimeshaijadili taarifa hiyo. Baadhi ya taarifa hizo ni pamoja na Ripoti Maalumu(Special Report) ya jarida la kimataifa la Africa Confidential ya hivi karibuni(inayopatikana kupitia www.africa-confidential.com) taarifa hizo zinaonyesha kwamba Baraza la Usalama limekaa Novemba 20; Novemba 25 na mwezi Disemba kupitia taarifa husika.

Ni muhimu kwa Umoja wa Mataifa kutoa tamko hivi sasa kwa kuwa mwanzoni mwa mwezi Disemba UN kupitia ofisi yake ya Tanzania ulieleza kwamba taarifa ya timu ya wataalamu haikuwa rasmi mpaka baada ya kujadiliwa na vikao hivyo; sasa kama tayari vikao hivyo vimeshakaa kama inavyodokezwa katika vyanzo hivyo vya kimataifa ni wakati wa umoja wa mataifa kutoa tamko rasmi kuhusu maudhui ya ripoti yake rasmi.

Pia kwa kuwa serikali ya Tanzania ilitoa kauli kupitia Balozi wetu wa Kudumu katika Umoja wa Mataifa, Dr Augustine Mahiga kwamba ingewasilisha taarifa ya ufafanuzi wake kuhusu tuhuma zilizomo kwenye ripoti hiyo zinazoitaja taasisi za Tanzania na baadhi ya watanzania; ni wakati muafaka wa ripoti hiyo ya Serikali ya Tanzania kama imeshawasilishwa nayo kuwekwa hadharani na Wizara ya Mambo ya Nje au UN.

UN izingatie kuwa mpaka sasa Wizara ya Mambo ya Nje haijawasiliana rasmi na wawakilishi wa wananchi(wabunge), vyama vya siasa na wadau wengine wa msingi kupata maoni yao kuhusu tuhuma zilizomo kwenye ripoti husika ili kutoa msimamo wa pamoja hivyo ni muhimu kwa milango ya majadiliano kuhusu suala hili kuendelea kufunguliwa.

Tunapenda pia kuukumbusha Umoja wa Mataifa(UN) kuwa hali hii ya Serikali ya CCM kutoshirikisha vyama vingine na wadau wengine katika maamuzi ya msingi yanayohusu taifa inachangiwa hodhi (monopoly) ya chama kimoja bungeni; na hivyo kupunguza uwezo wa kambi ya upinzani kuiwajibisha serikali kikamilifu.

Hivyo, wakati tunatafakari ripoti ya Kikundi cha Wataalamu kilichoundwa UN; ni wasaa pia wa UN Tanzania kupitia UNDP kuongeza kasi ya kuisimamia serikali kutekeleza marekebisho ya kisheria na kitaasisi ya kuwezesha uchaguzi wa 2010 kuwa huru na haki. Hii ni kupitia programu yake ya kusimika demokrasia (deepening democracy program) na kusimamia vizuri mfuko wa uchaguzi wa mwaka 2010 (UN Basket Fund for Elections).

Wakati huo huo: Kurugenzi ya Mambo ya Nje na Mahusiano ya Kimataifa(CHADEMA) inaitaka Wizara ya Usalama wa Raia kauli kuhusu hatua zilizofikiwa katika kumchunguza Bande Ndagundi na wengine wanaotajwa kwenye mtandao wa biashara ya silaha wanaoishi Tanzania.

Itakumbukwa kwamba mwanzoni mwa mwezi Disemba Jeshi la Polisi kupitia kwa Mkuu wa Jeshi hilo(IGP) na Mkurugenzi wa Uchunguzi wa Jinai (DCI) walitoa kauli kwamba jeshi hilo limeanzisha uchunguzi wa kina kuhusu wote waliotuhumiwa kwenye ripoti hiyo.

Mwezi unaelekea kumalizika bila taarifa kutolewa kuhusu kuendelea kwa uchunguzi huo; pamoja na kuwa masuala ya uchunguzi mengine ni ya siri, lakini hatua za mchakato wa uchunguzi ni jambo la kawaida kuelezwa ili kujenga imani kwa umma na wadau wote kwamba serikali imezipa uzito unaostahili tuhuma hizi kwa lengo la kusafisha taswira ya taifa letu kwa wananchi wake na jamii ya kimataifa kwa ujumla.

Ikumbukwe kwamba Jeshi la Polisi limekuwa likitoa taarifa kuwa linafanya uchunguzi wa kina lakini baada ya hapo uchunguzi unaishia hewani ama matokeo yake hayawekwi hadharani. Mathalani mpaka sasa Jeshi la Polisi halijaeleza hatua zilizochukuliwa katika sakata ya Dr Wilbroad Slaa(Mb) kuwekewa vinasa sauti chumbani kwake; tuhuma za kushambuliwa kiharahamia viongozi wa CHADEMA zinazohusisha viongozi wa CCM katika chaguzi ndogo za Kiteto, Busanda na Biharamulo; nk.


Imetolewa tarehe 30 Disemba 2009 na:




John Mnyika
Mkurugenzi wa Mambo ya Nje
mnyika@chadema.or.tz
0754694553

Mwaka 2009 umeanza na kuisha kwa ufisadi na malumbano bila uwajibikaji

Mwisho wa mwaka ni wakati wa kutafakari tulipotoka, tulipo na tunapotaka kwenda katika mwaka mpya. Kwa taifa ni fursa ya kufanya tafakari hiyo katika muktadha wa hali na mwelekeo wa taifa kisiasa, kiuchumi na kijamii.

Yapo masuala na matukio mengi ambayo tunaweza kushawishika kuyatafakari mathalani: hali ya mwaka huu wa 2009 kugubikwa na migomo mbalimbali vyuoni, makazini nk; kutetereshwa kwa misingi ya utawala wa sheria na haki kwa kurejea hukumu ya kesi ya Zombe na wenzake, kesi ya Dereva wa Mohamed Trans, kesi ya Ajali ya Chenge inayoendelea, kesi za Mramba, Yona, Liumba nk; yaliyojiri ndani ya CHADEMA wakati wa mchakato wa uchaguzi wa ndani ya chama; mabomu ya Mbagala; ripoti ya UN na tuhuma kwa Tanzania na watanzania kuhusu silaha nk; ajali na maafa mbalimbali; kuzinduliwa kwa mkakati wa kilimo kwanza; chaguzi za marudio Busanda na Biharamulo; hali ya kisiasa Zanzibar; orodha ni ndefu sana.

Lakini kwa Tanzania toka CHADEMA na viongozi wake kwa kushirikiana na vyama vingine tutoe orodha ya mafisadi (list of shame) mnamo Septemba 15, 2007; ni vigumu kutathmini na kupanga mikakati ya kidemokrasia na kupanga dira ya maendeleo bila kutafakari kuhusu hoja ya ufisadi na haja ya uwajibikaji katika taifa letu.

Hivyo katika kuyatafakari masuala na matukio yaliyojitokeza mwaka 2009 ni muhimu kujadili jinsi mwaka husika ulivyoanza na kuisha kwa ufisadi na malumbano bila uwajibikaji kamili wenye kukabiliana na changamoto za ujinga, umasikini na maradhi katika nchi yetu ambayo Mwenyezi Mungu ameijadilia utajiri wa rasilimali.

Mwaka ulianza mwezi Januari 2009 kwa malumbano yaliyotokana na malalamiko ya Salum Londa (Mjumbe wa NEC CCM na Meya wa Manispaa ya Kinondoni) na Yusuph Makamba (Katibu Mkuu wa CCM) yaliyotokana na kauli ya Halima Mdee bungeni mwishoni 2008, akimtuhumu Makamba “kumlinda” Meya Londa, ambaye alisema anatuhumiwa kwa ufisadi, matumizi mabaya ya madaraka na uuzaji wa viwanja maeneo ya Kawe, Kinondoni. Kwa hiyo, mwaka ulianza kwa tuhuma za ufisadi zilizohusu Halmashauri ya Wilaya ya Kinondoni; manispaa ambayo sehemu kubwa ya viongozi wakuu wa serikali na vyama vya siasa wanaishi.

Mwaka unaisha mwezi Disemba 2009 jinamizi la ufisadi limeendelea kuinyemelea Manispaa ya Kinondoni, jijini Dar es Salaam, baada ya kukubali kuuziwa matrekta 27 ya kuzoa takataka yasiyokuwa na viwango kutoka kwa mfanyabiashara, Yusuf Manji. Dalili za kuwepo vitendo vya ufisadi zimeonekana wazi baada ya Baraza la Madiwani la Manispaa hiyo ambalo ndilo lililopitisha zabuni hiyo kugawanyika katika makundi mawili na kuendeleza malumbano bila uwajibikaji. Lakini tuhuma dhidi ya halmashauri hii haziishii kwenye zabuni pekee bali uuzaji na umilikishaji wa ardhi kinyume cha taratibu mathalani Eneo la Ufukwe wa Coco (coco beach) na umegaji wa kiwanja cha shule ya Msingi Kawe nk. Naandika haya mkononi mwangu nikiwa na taarifa ya siri yenye mihutasari na saini za viongozi wa CCM na Halmashauri ya Kinondoni ambazo zinathibitisha wazi kabisa tuhuma hizo zikitaja kwa majina na viwango vya rushwa ambazo zilitolewa ikiwemo kwa madiwani katika kashfa hizo. Taarifa hizo nitaendelea kuziweka hadharani mwaka 2010 kwa lengo la kuchochea uwajibikaji na mabadiliko ya kweli.

Ikumbukwe kwamba kauli za kupinga ufisadi ziliendelea mwezi Februari, mathalani Dk Wilbroad Slaa akihutubia wananchi sokoni Kariakoo Dar es salaam, katika mkutano wa Operesheni Sangara alirudia mwito wa kutaka Rais Mstaafu Mkapa ashtakiwe kufanya biashara akiwa Ikulu; kuchukua Kiwira kwa bei chee na kushinikiza kulazimisha wabunge waivunje NBC yeye kuchota Milioni 500 kutoka ABSA kama cha juu. Katika mkutano huo uliorejewa na vyombo vya habari Dr Slaa alitetea msimamo wake kuhusu posho za wabunge akieleza dhambi kwa yeye kupokea 180,000 kwa siku wakati walimu wanapokea kiasi hicho kwa mwezi. Mishahara na posho za wabunge ni moja ya masuala yaliyozusha malumbano na mgawanyiko hususani miongoni mwa wabunge katika mwaka huu unaomalizika na kuendeleza mjadala kuhusu kukosekana kwa usawa katika mgawanyo wa keki ya taifa katika nchi yetu.

Mwezi Machi; Wakati sakata la ujenzi wa maghorofa pacha ya Benki Kuu ya Tanzania (BOT) likinguruma mahakamani kwa kushitakiwa maofisa wake wawili waandamizi, tuhuma nyingine za ziada zikajitokeza tena kuhusu ujenzi wa majengo hayo. Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali (CAG), Ludovick Utouh, akathibitisha tuhuma hizo kwa kutamka hadharani kuwa Taasisi ya Kuchunguza na Kudhibiti Rushwa (Takukuru) kuchunguza mashaka yaliyomo kwenye mkataba wa bima wa ujenzi wa maghorofa hayo na kuchukua hatua stahili. Ilibainika kuwa mkataba wa bima wa ujenzi wa makao makuu ya BoT unaacha maswali mengi kutokana na kuwa na mapungufu kadhaa mathalani kukosekana kwa dhamana ya bima, gharama za bima zilizolipwa kuonekana zimezidi kiwango, kuingia mikataba miwili inayofanana na kuwepo kwa taarifa zinazokinzana kwenye mkataba wa bima wa awamu ya pili; ujumla tuhuma hizo zilihusu matumizi ya zaidi ya bilioni 10 za kitanzania. Mwezi huu wa Disemba mwaka unaishia kwa tuhuma zingine hivi sasa zikuhusu matumizi ya anasa ya zaidi ya Bilioni moja(yaani milioni zaidi ya 1000) kutumika kwa ujenzi wa nyumba ya gavana wa BOT ndani ya mkoa wa Dar es salaam ambapo wananchi wakufa kwa magonjwa yanayotibika kwa kukosekana kwa dawa katika hospitali za serikali; huku malumbano yakiendelea bila uwajibikaji.

Mwezi Aprili 2009 zikatolewa taarifa za ziada ufisadi uliojikita zaidi katika Wizara ya Maliasili na Utalii. Ukaanikwa mtandao wa rushwa, ukiukaji sheria na kanuni za matumizi ya fedha za umma, unafanywa na maofisa wa wizara hiyo; kwa kiwango kikubwa ukiibuliwa kutokana serikali ya Norway inayofadhili mradi wa matumizi bora ya maliasili kushindwa kuivumilia hali hiyo iliyokuwa ikiendelea chini kwa chini kwa muda mrefu. Katika taarifa ya tathmini ya matumizi ya fedha za wafadhili wa Norway ambayo ilitolewa kipindi hicho, maofisa wa wizara hiyo si tu walithibitika kuwa mafisadi, walionekana pia kufanya vitendo kadhaa vya jinai, ikiwa ni pamoja na kughushi nyaraka kwa lengo la kufanya ubadhirifu. Hii ni kwa mujibu wa ripoti ya ukaguzi wa matumizi ya fedha kwa miradi mitano, iliyokuwa chini ya Programu ya Udhibiti wa Maliasili (MNRP) ulifanywa na Athur Andreasen na Kailas Bhattbhatt ambayo ilianika kwa maelezo na vielelezo ufisadi na ubadhirifu huo uliohusu mabilioni ya fedha.

Mwishoni mwa Mwezi Aprili 2009, msamiati ambao ulipotolewa kupitia orodha ya mafisadi 15 Septemba 2007 ulikuwa mgeni kwa wananchi walio wengi ambao walizoea kutumia neno rushwa; ukapata mwenza wake.

Hali hii ilitokana na Mwenyekiti Mtendaji wa Makampuni ya IPP, Reginald Mengi, kuwataja watu watano wanaotuhumiwa kuhusika na ufisadi mkubwa nchini ambao aliwaita ‘mafisadi papa’ na kuitaka serikali iwashughulikie haraka iwezekanavyo ili kuinusuru nchi kuyumbishwa nao. Hatua hiyo ilizua malumbano makali zaidi ambayo wengine walifikia hatua ya kuona kwamba yangeligawa taifa na kusababisha uvunjaji wa amani.

Mwanzoni mwa mwezi Mei mmoja wa ‘mafisadi papa’ Rostam Aziz(Mbunge wa Igunga CCM) akajitokeza na badala ya kujibu tuhuma yeye akaishia kuja na msamiati mwingine ‘fisadi nyangumi’; hali hiyo ilisababisha miezi miwili iliyofuatia kugubikwa na malumbano bila uwajibikaji. Hiyo ilikuwa ni awamu ya kwanza ya mwaka wa 2009.

Hali hiyo imejirudia tena katika awamu ya pili ya kufungia mwaka 2009; mafisadi wameendelea kuachwa wakitamba na kuliteteresha taifa. Mtiririko wa matukio unaonyesha kwamba CCM imetekwa na mafisadi, mivutano ndani ya NEC yao na mpasuko wa dhahiri katika kikao cha Wabunge wao na wazee wa chama chao cha hivi karibuni Dodoma na kauli zilizofuatia baada ya hapo za kulumbana hadharani bila uwajibikaji; ni ishara za hali hiyo. Katikati ya malumbano hayo alikuwemo Waziri wa Nchi Ofisi ya Rais(Utawala Bora), Sophia Simba ambaye kwa nafasi yake kama waziri ambaye anasimamia taasisi nyeti kama usalama wa taifa na ile ya kuzuia na kudhibiti rushwa(TAKUKURU) na kudhihirisha rangi halisi za watawala walioko madarakani na haya ya kubadili mfumo mzima wa utawala.

Mwezi Julai 2009 ilitoka kauli ya matumaini kwamba bado wapo watanzania wanaotaka uwajibikaji. Askofu Mkuu wa Kanisa la Anglikana nchini, Mhashamu Dk. Valentino Mokiwa, alitaka serikali kuziendesha kesi za ufisadi kwa kasi, vinginevyo zitaonekana kama ni usanii kwa wananchi; akitoa mwito kwamba kesi hizo zimalizike kabla ya mwaka 2010 ili taifa liweze kusonga mbele.

Kauli hiyo ilitolewa wakati ambapo taifa likiwa katika malumbano kuhusu waraka wa wakatoliki. Kwa ujumla, mjadala kuhusu waraka huo ulionekana kuligawa taifa katika makundi mawili makubwa; ndani ya bunge na nje ya bunge. Hata vyama vya siasa navyo viligawanyika katika makundi mawili; vingine vikiutetea waraka huo na vingine vikiupinga. Mwezi mmoja baadaye, mnamo Agosti ukatolewa waraka mwingine- waraka wa waislamu. Hata hivyo, katika hali ilizua malumbano mengine tofauti yenye ishara ya mgawanyiko kuhusu waraka huo; wakati kiongozi wa Kamati Kuu ya Saisa ya Shura ya Maimamu Tanzania, Amiry Mussa Kundecha anatangaza kuzindua waraka huo; Baraza Kuu la Waislamu Tanzania (BAKWATA) likatoa kauli kuwa halikuwa taarifa kuhusu kuzinduliwa kwa waraka huo na wala halihusiki.

Kuna mambo kadhaa ya kutafakari kutokana na masuala na matukio hayo: Mosi, ni ishara ya kupanuka kwa mapambano dhidi ya ufisadi, ambayo mwanzoni yalibezwa kuwa ni chuki ya CHADEMA na wapinzani wengine dhidi ya serikali. Kutolewa kwa nyaraka hizo ni ishara ya viongozi wa dini kuingia katika vita hii wakijikita zaidi katika kuhamasisha haki na kupinga aina zote za dhambi na dhulma kama sehemu ya kusimamia maadili. Pili, ni kuibuka kwa mjadala wa nafasi ya dini katika siasa hususani katika uchaguzi. Ni wazi kwamba mgawanyiko wa kimtazamo na kimaamuzi kuhusu matukio hayo na masuala yaliyojitokeza utakuwa ni moja ya hoja na changamoto za msingi tunapoelekea uchaguzi mkuu wa mwaka 2010.

Kutokana na matukio na masuala hayo; mikutano ya Bunge la Bajeti lililoanza mwezi Julai na hata Mkutano wa mwezi Novemba 2009 yalijitokeza mambo ambayo yaacha maswali kuhusu dhamira yetu ya pamoja ya kupambana na ufisadi na kutetea rasimali za taifa.

Pamoja na Spika wa Bunge kuapa kwamba suala la utekelezaji wa maazimio ya Bunge kuhusu Richmond kumalizika kikao cha Novemba; kikao kimemalizika bila suala hilo kumalizika. Ufisadi wa EPA nawe umefanyiwa usanii wa hali ya juu wa kisiasa, kwa bahati mbaya ukiongozwa na mkuu wa nchi. Hotuba ya Rais Kikwete aliyoitoa bungeni ya kutamka msamaha kwa waliorejesha fedha za wizi; ni sehemu ya hali hiyo. Mhimili wa Bunge, umeshindwa kumwajibisha Rais katika hili kwani hata hotuba hiyo ya Rais pamoja na ahadi za Spika kuwa ingejadiliwa bungeni mpaka leo haijawahi kutolewa. Nachukua fursa hii kutoa mwito kwa ikulu kuiweka wazi Hotuba hiyo ya Rais Kikwete ijadiliwe na umma; kwani muda mrefu sana umepita toka tuelezwe kwamba hotuba hiyo imerudishwa ikulu ‘kukarabatiwa’. Kushindwa huku kuwa na kumbukumbu za Bunge zilizohadharani (Hansard) za suala nyeti kama hili la Hotuba ya Rais Bungeni kuhusu hali ya taifa (state of the nation address) na aibu kwa Spika aliyetangaza kuendesha bunge kwa viwango na kasi.

Funga mwaka ikawa ni masuala yaliyojiri kwenye kongamano la Mwalimu Nyerere mwanzoni mwa Mwezi Disemba na matokeo ya mjadala uliofuatia baada ya tukio hilo wa takribani mwezi mzima ambalo limeanika hadharani uongozi ulioko madarakani hususani namna ambayo wako tayari kutetea ufisadi. Kinara wa siasa hizo za ‘mipasho’ akiwa ni Katibu Mkuu wa chama kinachotawala(CCM), Yusuph Makamba. Ama kwa hakika mwaka huu ulikuwa na kauli ambazo ni aibu kwa taifa na zinafaa kuhifadhiwa kwa ajili ya kumbukumbu za vizazi vijavyo. Lakini watanzania wakumbuke kwamba kutekwa huku na mafisadi, chanzo chake ni viongozi wengi walioko madarakani kuingizwa kwa nguvu ya fedha za ufisadi.

Hali hii inatufanya tukumbuke; mabadiliko ya kweli katika taifa letu hayawezi kuletwa na mafisadi wale wale, wa chama kile kile, chenye uoza ule ule, wakiendeleza yale yale. Kwa falsafa ya chukua chako mapema; Tanzania yenye neema haiwezekani. Tuunganishe nguvu kubadili mfumo wa utawala; mabadiliko yanawezekana. Tunahitaji uongozi wenye dira na uadilifu wa kulikomboa taifa; mwaka 2010 tuache malumbano tusimamie uwajibikaji.

Miaka 48 ya Uhuru: Tusake mabadiliko ya kweli tupate uhuru wa kweli-3

Katika makala zangu zilizotangulia nilieleza kwamba kumbukumbu ya miaka ni wakati wa kutafakari taifa letu lilipotoka, lilipo na tunapotaka liende. Katika makala hizo niliitathmini hali ya kiuchumi na kijamii miaka 48 baada ya uhuru na kuhimitimisha kwamba; uhuru wa kiuchumi na kijamii katika taifa letu utapatikana kupitia mabadiliko ya kweli, yenye kuhimili misukosuko ya ukoloni mamboleo; na kujenga taifa lenye kutumia vizuri rasilimali katika kutoa fursa kwa raia wake huku likilinda utadamuni za haki za kijamii (social justice). Katika makala hii nigeukie tathmini ya kisiasa nikiamini kwamba takafakari kuhusu uhuru haipaswi kufanyika tarehe 9 Disemba pekee bali ni mchakato unaopaswa kuendelezwa na mtanzania yoyote mwenye kuamini kwamba uhuru wa kweli, si uhuru wa bendera bali ni uhuru dhidi ya umasikini, ujinga, maradhi na ufisadi. Uhuru wa kweli, ni uhuru wenye kuleta maendeleo kisiasa, kijamii na kiuchumi.

Mwaka 1961, tulipata uhuru wa kisiasa wa kujitawala na kufanya maamuzi ya kisiasa kwa kushusha bendera ya mkoloni na kupandisha ya Tanganyika. Hii ilikuwa pia ishara ya kubadili watawala kutoka wakoloni kwenda kwa viongozi wazawa kupitia chama cha TANU. Lakini je, ni kweli tuna uhuru wa kweli wa kisiasa ama tuna uhuru wa bendera?

Baada ya Uhuru, viongozi wa kwanza wakiongozwa na Mwalimu Nyerere walianza mikakati ya kujenga taifa (National Building) kwa kuchukua maamuzi magumu ya kujaribu kuleta uhuru na umoja. Kuanzia katika maamuzi kama ya ‘uhuru na umoja’, ‘uhuru na kazi’ na hata baadaye ‘uhuru na maendeleo’; huku kauli mbiu kama ‘siasa ni kilimo’ zikitumika kusukuma ajenda husika.

Baadhi ya maamuzi magumu ya kisiasa ni pamoja na: Muungano katika ya Tanganyika na Zanzibar mwaka 1964; kufutwa kwa Mfumo wa Vyama vingi mwaka 1965; kutangazwa kwa Azimio la Arusha mwaka 1967 kulikofuatiwa na utaifishaji (nationalization) wa njia kuu za kiuchumi- kwa kile kilichoelezwa kuwa ni kufuata siasa ya ujamaa na kujitegemea; kufutwa kwa dhana ya serikali za mitaa mwaka 1972 na kuanzishwa kwa madaraka mikoani nk. Kwa ujumla kati ya kipindi cha mwaka 1961 mpaka 1985 taifa lilioongozwa kufanya maamuzi mengi ya kisiasa yenye taathira kubwa ya kiuchumi na kisiasa ambayo inaonekana hadi leo. Si lengo la makala haya kuchambua kila uamuzi na faida na hasara zake; katika kipindi husika ambacho Urais wa taifa letu uliongozwa na Mwalimu Julius Nyerere.

Kwa ujumla maamuzi mengi yaliyofanyika wakati huo yaliwezesha kujengwa kwa taifa lenye umoja; hata hivyo maamuzi hayo hayo yamedumaza utamaduni wa ushindani katika taifa letu iwe ni kwenye sekta za kiuchumi na hata siasa yenyewe. Mathalani, uamuzi wa kufanya chama kishike hatamu, ulifanya moja kwa moja taasisi ambazo zinapawa kuwa huru kugeuzwa kuwa mihimili ya chama kinachotawala; kuanzia vyama vya wafanyakazi, asasi za kiraia na hata jeshi ambalo baada ya maasi(mutiny) ya mwaka 1964, jeshi mpya la wazalendo(JWTZ) liliundwa na askari kutoka umoja wa vijana wa TANU(TYL). Uhuru wa fikra uliminywa kiitikadi, kisheria na kimatendo kwa kutumia kivuli cha kutaka kujenga umoja wa kitaifa. Wakati huo huo, katika kipindi husika kuliendelezwa kwa kiasi kikubwa sheria na mfumo wa utawala tuliorithi kutoka kwa mkoloni.

Awamu ya Pili ya Utawala Tanzania kati ya mwaka 1985 mpaka mwaka 1995 chini ya Rais wa wakati huo- Ali Hassan Mwinyi; nao ulikuwa na maamuzi yake ambayo ni muhimu kukumbukwa kihistoria. Kwa kiasi kikubwa maamuzi hayo ya kisiasa yakifanyika kwa shinikizo kutoka nje, ambapo maamuzi ya kiuchumi ndiyo kwa kiwango kikubwa yaliyokuwa yakiamua hatma ya mwelekeo wa kisiasa. Kwa masharti ya Benki ya Dunia (WB) na Taasisi ya Fedha ya Kimataifa(IMF), Tanzania ikafanya ‘geuka nyuma’ ya kisiasa, kwa maelezo ya kufuata sera za ubinafsishaji na soko huria. Kumbe mambo yote yalikuwa ni barakoa (mask) ya kutupeleka kwenye utamaduni wa ubinafsi na soko holela. Kati ya matukio ya kukumbukwa wakati huo ni pamoja na: Maamuzi ya Zanzibar ya mwaka 1991 ambayo yalifuta misingi muhimu ya Azimio la Arusha, hususani iliyohusu maadili ya uongozi na nchi kuingia katika mfumo wa vyama vingi mwaka 1992. Hata hivyo, mageuzi yote hayakuendena na kuandikwa kwa katiba mpya, na matokeo yake ni sheria na hata utamaduni wa kisiasa kuendeleza misingi ya chama tawala kuwa chama dola; mithili ya nchi kuendelea kuwa katika mfumo wa chama kimoja. Ripoti za Tume ya Nyalali na Tume ya Kisanga zinaweza kutupa picha ya ziada ya hali ya kisiasa katika kipindi husika na maamuzi ambayo yalipaswa kufanyika.

Awamu ya tatu ya utawala chini ya urais wa Benjamin Mkapa kati ya mwaka 1995 mpaka mwaka 2005 ulitaasisisha misingi ya soko holela na ubinafsi na hivyo kuliondoa taifa katika misingi ya uwajibikaji na kulitumbikiza katika utamaduni wa ufisadi. Ukiweka katika mizani, mafanikio ya Mkapa katika kuweka misingi ya kiuchumi iliyojikita zaidi katika utandawazi, uwekezaji wa kigeni na unyonyaji wa kodi toka kwa wananchi masikini hayawezi kulingana na hasara ya ufisadi na uuzaji wa rasilimali ambao ulifanyika katika awamu yake ya utawala. Ni katika kipindi hicho hicho ambacho maamuzi ya siasa zetu katika uchaguzi, yameanza kuwekwa katika nguvu zilizo nje ya nguvu ya umma wa watanzania. Uhuru wa kisiasa unazidi kuterereka kwa uhuru wa kiuchumi kupotea na taratibu tumeingia katika ukoloni mamboleo huku watawala wa ndani wakiwa ni makuwadi tu wa siasa za nje zinazotuongoza.

Awamu ya nne imeingia mwaka 2005 chini ya Rais Jakaya Kikwete na kuahidi kuendeleza yale yaliyoachwa na awamu ya tatu kwa ari, nguvu na kasi mpya. Kauli tata baada ya safari za mara kwa mara za nje ya nchi na hali tete ya migogoro katika sekta ya ardhi hususani kati ya wawekezaji kutoka nje na wazawa ni mambo ambayo yanahitaji tafakari ya kina tupate mwelekeo mbadala wa kisiasa, kiuchumi na kijamii.

Miaka 48 baada ya uhuru; tumeweka reheni uhuru wetu wa kisiasa; CCM imeshindwa kutoa uongozi wa kisiasa na kufanya taifa kudumbukia katika siasa chafu na uongozi mbovu. Ombwe hili la uongozi, lenye ishara zote za kushindwa kufanya maamuzi bora katika masuala ya msingi yanayolikabili taifa; limesababisha misingi ya haki na utawala wa sheria inazidi kupuuzwa.

Toka CHADEMA na viongozi wake kwa kushirikiana na vyama vingine tutoe orodha ya mafisadi (list of shame) mnamo Septemba 15, 2007; mafisadi wameendelea kuachwa wakitamba na kuliteteresha taifa. Mtiririko wa matukio unaonyesha kwamba CCM imetekwa na mafisadi, mivutano ndani ya NEC yao na mpasuko wa dhahiri katika kikao cha Wabunge wao na wazee wa chama chao cha hivi karibuni Dodoma; ni ishara za hali hiyo. Lakini watanzania wakumbuke kwamba kutekwa huku na mafisadi, chanzo chake ni viongozi wengi walioko madarakani kuingizwa kwa nguvu ya fedha za ufisadi. Pamoja na Spika wa Bunge kuapa kwamba suala la utekelezaji wa maazimio ya Bunge kuhusu Richmond kumalizika kikao cha Novemba; kikao kimemalizika bila suala hilo kumalizika. Ufisadi wa EPA nawe umefanyiwa usanii wa hali ya juu wa kisiasa, kwa bahati mbaya ukiongozwa na mkuu wa nchi. Hotuba ya Rais Kikwete aliyoitoa bungeni ya kutamka msamaha kwa waliorejesha fedha za wizi; ni sehemu ya hali hiyo. Mhimili wa Bunge, umeshindwa kumwajibisha Rais katika hili kwani hata hotuba hiyo ya Rais pamoja na ahadi za Spika kuwa ingejadiliwa bungeni mpaka leo haijawahi kutolewa. Nachukua fursa hii kutoa mwito kwa ikulu kuiweka wazi Hotuba hiyo ya Rais Kikwete ijadiliwe na umma; kwani muda mrefu sana umepita toka tuelezwe kwamba hotuba hiyo imerudishwa ikulu ‘kukarabatiwa’. Kushindwa huku kuwa na kumbukumbu za Bunge zilizohadharani (Hansard) za suala nyeti kama hili la Hotuba ya Rais Bungeni kuhusu hali ya taifa (state of the nation address) na aibu kwa Spika aliyetangaza kuendesha bunge kwa viwango na kasi.

CCM hii hii leo inabuka kuwaghilibu watanzania kuwa imeanza kutafuta vyanzo visafi vya fedha za kampeni zake. Wakati wetu ni huu; tusidanganyike. Wachukue hatua kwanza kuhusu kampuni ya Kagoda na mengineyo ambayo fedha zake zilitumika kwa wagombea wa chama hicho kwenye kampeni za mwaka 2005. Watanzania wakumbuke kwamba utapeli kama huu wa kisiasa ulifanyika katika uchaguzi uliopita ambapo viongozi hawa hawa wa CCM walizunguka kupokea michango ya wafanyabiashara; kumbe wafanyabiashara hao ndio wale wale wa EPA. CCM iwaeleze watanzania ina mkakati gani wa kuchota fedha chafu katika uchaguzi wa 2010 ambao utakwenda sambamba na mfumo wa kuzisafisha kupitia kinachoitwa michango toka kwa wapenzi na wanachama wake?

Uchaguzi wa vitongoji, vijiji na mitaa uliofanyika mwaka huu ulikuwa ni aibu kwa taifa na ishara ya wazi ya CCM kuhubiri demokrasia huku ikipanga kila mbinu za kupora ridhaa ya umma miaka 48 baada ya uhuru. Kutokana na serikali yenyewe ya CCM kujisimamia yenyewe uchaguzi; Waziri Mkuu Mizengo Pinda alikiuka kanuni alizozitunga mwenyewe kwa kutoa tangazo kwenye vyombo vya habari Julai 25, 2009 kuwa uandikishaji wa wapiga kura ungefanyika kwa siku 21 kama kanuni zilivyohitaji katika mwezi Septemba. Lakini cha kushangaza, akatoa tangazo lingine baadaye chini ya siku tisini ambazo kanuni zimeelekeza la kutaka uandikishaji ufanyike mwezi Oktoba; na hivyo kufanya usikamilike chini ya siku 21 kabla ya uchaguzi kama kanuni zilivyohitaji. Akaenda mbele zaidi kutenga kanuni zenye kutoa mwanya kwa watendaji wa kiserikali kusimamia chaguzi hizo na hivyo kutoa mwanya wa uvurugaji wa uchaguzi. Uchaguzi wenye wapiga kura wachache waliolazimishwa kuandika wenyewe majina ya wagombea na vyama vyao. Kwa vyovyote vile, uchaguzi huu hauwezi kuwa kipimo kamili cha mwelekeo wa kisiasa katika uchaguzi wa mwaka 2010 ambao utasimamiwa na chombo tofauti kwa sheria na taratibu tofauti. CCM ikatengeneza mazingira ya kutumia uchaguzi huu kukatisha tama matumaini ya mabadiliko. Waziri Mkuu mwenyewe akawa mstari wa mbele kulipotosha bunge kwa kutangaza matokeo, kabla hata Wizara ya TAMISEMI haijamilisha kupokea matokeo toka maeneo mbalimbali ya nchi. Hivyo, idara ya kumbukumbu za Bunge(hansard) inapaswa itoe hotuba ile hadharani kama ilivyo; taifa liweze kujadili kama kweli matokeo yale ni kamili ama zilikuwa ni propaganda tu za kufanya umma uamini kwamba CCM ilishida kwa kiwango kilichotajwa. Hata hivyo, pamoja na hujuma zote vipo vyama vilivyopanda kisiasa ukilinganisha matokeo ya mwaka 2004 na haya ya 2009; CHADEMA ikiwa kinara katika kundi hilo.

Kama kuna tishio la umoja na amani ya nchi basi ni uchaguzi katika nchi ambayo watawala hawataki kuachia madaraka. CCM inajivuna kwamba inafanya chaguzi za amani huku doa pekee likitajwa kuwa ni chaguzi za Zanzibar. Lakini ukweli ni kuwa hali ya CCM kutumia nguvu za dola, na makada wake kutumia vikundi vya kiharamia kumwaga damu ni utamaduni wao kila wanapozidiwa, kwenye pande zote mbili za Muungano. Viongozi wa CCM ni vinara wa vurugu kwenye chaguzi za marudio kama ilivyothibitika Kiteto, Tarime, Busanda na Biharamulo. CCM ya sasa na viongozi wake ni tishio kwa amani na usalama wa taifa letu hususani katika kipindi cha chaguzi. Kizazi kipya kijikumbushe ujumbe wa Malcom X, ‘ballot or bullet’; tuwabane CCM na mawakala wao kwa nguvu ya umma, tuwaeleze wazi kwamba amani ni tunda la haki. Uzoefu duniani unaonyesha kuwa risasi haziwezi kushindana na umma wenye kutaka kuleta mabadiliko kidemokrasia kupitia sanduku la kura.

Katika kutafuta uhuru wa kweli wa kisiasa tuendelee kudai mabadiliko ya katiba ili tuweze kubadili sheria na mazingira ya kisiasa pamoja na CCM imehodhi mamlaka ya umma na kukataa kuandikwa kwa katiba mpya nchini. Watanzania wasitarajie CCM kwa uwingi wake bungeni ikubali kuandikwa kwa katiba mpya na tume huru ya uchaguzi. CCM wanajua kuwa kuandikwa kwa katiba mpya kutaweka misingi ya uwajibikaji, ikiwemo kushughulikiwa kikamilifu kwa mafisadi. CCM inahofu pia kuwa kuundwa kwa tume huru ya uchaguzi kutakiondoa chama hicho madarakani. Tutumie mbinu mbadala kusukuma mabadiliko yanayokusudiwa kwa kuunganisha Nguvu ya Umma. Kama ilivyowezekana wagombea wa upizani kushinda katika baadhi ya wajimbo ndivyo ambavyo inapaswa kuwa katika chaguzi zinazofuata. Katiba mpya itaandikwa baada ya kufanya mabadiliko ya kuondoa hodhi ya chama kimoja bungeni na kuchagua uongozi mbadala.

Ili kupata uhuru wa kweli kwa kisiasa tunahitaji mabadiliko ya mfumo wa kiutawala. Haiwezekani tukaendelea kuwa na mfumo wa utawala tuliorithi kwa mkoloni wa kuwapa madaraka makubwa viongozi wa kuteuliwa kama wakuu wa wilaya na wakuu wa mikoa; hodhi ya utawala ikiwa kwa serikali kuu badala ya kuongozwa kwa nguvu ya umma kupitia viongozi waliochaguliwa na umma kidemokrasia. Kwa pamoja tunapaswa kufanya maamuzi ya kulitoa taifa letu katika kufilisika kimaadili na kiitikadi na kukubaliana tunu za kitaifa zenye kuwezesha misingi ya uwajibikaji. Uhuru wa kweli wa kisiasa utakuja kwa kubadili uongozi na kuweka madarakani uongozi wenye dira, maadili na msimamo wa kufanya ukombozi wa taifa kisiasa na hatimaye kuleta tija kiuchumi na manufaa ya kijamii. Hivyo, tuuchukulie uchaguzi wa viongozi kama harakati za kutafuta uhuru wa kweli; tukiacha uchaguzi wetu kutawaliwa na nguvu za ziada nje ya ridhaa ya umma iwe ni kwa fedha haramu au shinikizo la ndani na nje tunaitumbukiza nchi yetu katika ukoloni mamboleo. Uhuru wa kweli ni pamoja na uhuru wa kuchagua na kuchaguliwa katika chaguzi huru na haki na uhuru wa kushiriki katika maamuzi ya kisiasa kwa ujumla. Tukiacha viongozi wa kisiasa wakatutawala kwa mwelekeo wao, bila maridhiano ya pamoja; tutakuwa tumepata uhuru tu wakuondoa wakoloni toka nchi za kigeni na kuingiza ‘wakoloni’ wa ndani. Ni muhimu siasa zetu zitatuwezesha kunufaika na rasilimali zetu: iwe ni vipaji vyetu, kodi zetu au maliasili za nchi yetu. Tunahitaji mjadala wa kitaifa kufikia azma hiyo.

Taarifa kwa Umma: Serikali itoe tamko hatua iliyofikiwa

TAMKO KWA VYOMBO VYA HABARI

TAARIFA YA KURUGENZI YA MAMBO YA NJE YA CHADEMA KWA SERIKALI NA WATANZANIA KUHUSU RIPOTI YA KUNDI LA WATAALAMU WA UMOJA WA MATAIFA YATOLEWA

• CHADEMA tunahimiza watanzania kuipitia ripoti ya UN ambayo imetafsiriwa na kuchambuliwa katika lugha ya kiswahili.
• “Tuchafuke tusafishe tujisafishe: kujadili ni uzalendo wa kutetea maslahi ya taifa”-Mkurugenzi wa Mambo ya Nje (CHADEMA), John Mnyika
• Waziri Mwinyi atoe tamko la kujibu Tuhuma toka ripoti ya Kundi la Wataalamu wa UN zizazohusu Ulinzi na Jeshi


Taarifa inatolewa kwa umma kupitia vyombo vya habari kuhamasisha umma kupitia taarifa ya awali iliyotafsiriwa katika lugha ya Kiswahili kuhusu Ripoti ya UN inayopatikana kupitia www.chadema.or.tz ili kuendeleza mjadala wa umma kuhusu ripoti husika.

Aidha kupitia Kurugenzi ya Mambo ya Nje inatoa mwito kwa Serikali kuweza kutoa tamko kuhusu hatua zilizofikiwa za maandalizi ya taarifa ya Serikali kuhusu ripoti ya UN. Hii ni kwa sababu siku chache zimebakia kwa serikali kuwasilisha ripoti yake kwa Umoja wa Mataifa huku mpaka sasa serikali haijawasiliana na wananchi ama walau wawakilishi wa wananchi kupata maoni yao ili kujenga msimamo wa pamoja kama taifa kuhusu yaliyoibuliwa na ripoti husika.

Tunatoa mwito pia kwa Umoja wa Mataifa (UN) nao ukayatafakari masuala yaliyomo kwenye taarifa yetu ya awali wakati inapojiandaa kuipitia Taarifa ya Serikali ya Tanzania kuhusu Ripoti husika ambayo serikali kupitia kwa Balozi wake wa Kudumu kwenye Umoja wa Mataifa (Dr Mahiga) imetangaza kwamba itawasilisha mwezi huu wa Disemba mwaka 2009. Watanzania na Umoja wa Mataifa(UN) wazingatie kuwa maoni hayo ya Serikali inayoongozwa na CCM si msimamo wa Watanzania wote kwa kuwa si wananchi, wala vyama vyao, wala wawakilishi wao(kwa maana ya wabunge wa kambi zote) wamehusishwa katika kuandaa ripoti husika. Hivyo, Watanzania na hata Umoja wa Mataifa, unapaswa kuzingatia kuwa mjadala kuhusu ripoti hii unapaswa kuendelea ili Taifa la Tanzania lipate msimamo wa pamoja kuhusiana na ripoti husika; ili wawakilishi wetu kwenye UN wakazungumze matakwa ya watanzania badala la maoni yao binafsi ama ya serikali inayoongozwa na chama kimoja ndani ya mfumo wa vyama vingi. Ni muhimu nikarudia pia kutoa rai niliyoitoa awali kwamba ripoti ya Kikundi cha wataalamu kilichoundwa na UN ipaswa pia kujadiliwa muktadha wa Orodha ya Mafisadi (list of shame) iliyotolewa na CHADEMA.

Aidha ikumbukwe kuwa tunakubaliana na hoja kwamba Serikali ya Tanzania imechafuliwa katika Ripoti hiyo ya UN kwa baadhi ya viongozi wake, ama raia wake kutajwa kwa namna moja au nyingine katika ripoti hiyo; aidha serikali yenyewe kama taasisi imechafuliwa kwa kuonyeshwa kwamba haitekelezi kikamilifu maazimio ya Umoja wa Mataifa (UN) ambayo serikali yetu ni mwanachama. Lakini nchi ya Tanzania kama taifa, na watu wake wote kwa ujumla wake; hawajachafuliwa. Kama Nchi ya Tanzania, na wananchi wake wote wakatoa kauli ya pamoja ya kuwatetea watu wachache ndani na nje ya serikali waliotajwa katika kashfa hii; hapo ndipo tutakapochafuka wote kwa ujumla wake. Lakini kama Nchi yetu, na watu wake; tukakubaliana kuchukua hatua ya kusafisha uchafu unaoichafua sisi na taifa letu; ni wazi tutasafishika na heshima ya taifa letu itaendelea kulindwa na kujilinda kote duniani.

Kwa kutumia lugha ya picha; ni kama vile nchi yetu ni mtaro; sasa mtaro unaweza kuwa na uchafu, ukipiga kelele kwamba hakuna uchafu wakati uchafu unaonekana basi utaonekana una utamaduni wa uchafu ndio maana unaona ni jambo la kawaida kuwa kwenye mazingira ya uchafu; wewe ni mchafu. Lakini ukichukua hatua ya kuingia ndani ya mtaro, na zana zako za kusafishia; utachafuka kidogo, utaweza kusafisha mtaro, utatoka na utajisafisha. Mtaro utabaki safi, na wewe utabaki safi; na wewe na mtaro wako wote mtakuwa safi na kuitwa wasafi.

Kadhilika kwa Tanzania, mjadala huu kuhusu uchafu iliotolewa na ripoti ya UN unapaswa kuendelea ili tuujue vizuri uchafu wenyewe wakati wa mjadala huu tutaonekana kuwa tuna uchafu lakini tutaweza kuingia tukachafuka kidogo tukausafisha na nchi yetu itabaki ikiwa safi na sisi wenyewe tutathibitika mbele ya jamii ya kimataifa kuwa ni wasafi na hatupendi uchafu na unapojitokeza tunachukua hatua za kuuondoa.
Hivyo, tunatoa taarifa hii kwa tahadhari kubwa ya kizalendo kwa kuwa najua suala hili linagusa kwa namna au nyingine vyombo vyeti na masuala tete yanayoelekezwa kwa nchi yetu yanayogusa jeshi, polisi, usalama wa taifa, chama tawala, serikali yake, na viongozi wake. Mambo tunayoyaandika yanagusa genge la mafisadi na watumiaji vibaya wa madaraka; wengine wakiwa ni wafanyabiashara, wengine wakiwa ni viongozi, wengine wakiwa ni wahalifu waliokubuhu na waasi wenye kufanya mauaji.

Katika mukatadha huo, ni muhimu kwa wananchi kuendelea kupuuza kauli za wenye kueneza uchochezi kwamba CHADEMA iache siasa zenye kuichafua Tanzania; eti itangulize ‘uzalendo’. Wananchi wajiulize ni nani anaichafua Tanzania; kati ya waliofanya ufisadi na/ama kutumia madaraka vibaya na kuitumbukiza Tanzania katika kashfa kama hizi za usafirishaji wa silaha na utoroshaji wa madini kutoka maeneo yenye vita vya wenyewe kwa wenyewe au mtu anayetaka mjadala kuhusu suala hili ili utoke msimamo wa pamoja wa wazalendo wote wenye kukerwa na mambo hayo ili kulirudisha taifa kwenye mkondo unaostahili wenye kulinda heshima ya Tanzania kitaifa na kimataifa?

Hawa wangetaka kutanguliza maslahi ya pamoja ya Tanzania wasingekurupuka kutoa kauli ya serikali ya CCM bila kushirikisha umma wa watanzania ama wawakilishi wa wananchi. Viongozi wa serikali hawana haki ya kusema kwa niaba ya watanzania katika masuala tata bila kupata maoni yetu au ya kambi yetu bungeni. Wananchi tuwaambie wazi watu kama hao kwamba; kila wanachokisema ni msimamo wao na serikali ya chama chao au taasisi zao; hakiwakilishi msimamo wa watanzania wote.

Waambie wazi kuwa kama wanataka watanzania tusivuane nguo hadharani; walio kwenye mamlaka ; kabla ya kutoa kauli, walau waombe maoni ya wawakilishi wa wananchi au taasisi zinazowakilisha wananchi; diplomasia iliyokomaa inatambua umuhimu wa maridhiano baina ya viongozi kabla ya kutoka hadharani katika masuala tete ya kitaifa. Tuko tayari kwa majadiliano kama watanzania kuhusu suala hili ili tutoke na msimamo wa pamoja kama taifa. Kuhoji uzalendo wa wanaotaka watanzania waliotajwa kwenye ripoti ya Kikundi cha Wataalamu kilichoundwa na UN ni sawa na kuwatetea mafisadi ama waliotumia vibaya madaraka yao waliotuhumiwa kwenye ripoti husika.

Ikumbukwe kuwa tuhuma za Tanzania kujihusisha na vita vya DRC zilianza toka wakati taifa hili linaasisiwa. Tofauti ya watawala wa sasa ni kwamba uongozi wa Nyerere ulikuwa unasema wazi kuwa unasaidia waasi, na UN inajua. Lakini wakati ule walioitwa waasi ni wazalendo waliokuwa wakipambana dhidi ya watawala wa kidikteta ambao walikuwa ni makuwadi wa ubeberu na ukoloni mamboeleo katika Afrika. Sera ya wakati huo ya mambo ya nje ya Tanzania ilikuwa ni kuleta ukombozi Afrika nzima (hata ikiwa ni kwa kuunga mkono vita vya msituni) na kueneza umajumuhi wa kiafrika (Pan Africanism).

Serikali ya sasa ipo tofauti; kwanza haina msimamo endelevu; pili, sera yake ya mambo ya nje haieleweki; tatu, masuala ya sasa ya usafirishaji wa silaha ama utoroshaji wa madini toka maeneo yenye vita ambao yanasemwa kuwa yanafanywa na serikali ama watanzania yanahusu zaidi miradi binafsi ya watu ambayo wanaindesha kwa ama kuzitumia taasisi za kiserikali au kuruhusu mianya kwa kutowajibika kusimamia utawala wa sheria ikiwemo kuheshimu maazimio ya Umoja wa Mataifa (UN) ambayo nchi yetu imetia saini.

Hivyo wapenda demokrasia na maendeleo ndani na nje ya Tanzania wanapaswa kuunga mkono rai tuliyoitoa Disemba Mosi, 2009: Kwamba wazalendo wote, waliokerwa na Tanzania ‘kuchafuliwa’ na ripoti hiyo ya Kikundi cha Wataalamu wa UN, wanapaswa kuwashinikiza watanzania wote wanaoishi Dar es salaam, Kigoma na kote duniani ambao wametajwa kwenye taarifa hiyo kwa majina yao; wajitokeze kutoa kauli za kusafisha majina yao, tukiridhika na hoja zao, katika utetezi wao; basi na sisi tutajiunga katika kundi la kuwatetea na kuwasafisha. Viongozi na taasisi za serikali zilizotajwa kwa namna moja au nyingine katika taarifa hiyo iwe kwa majina au kwa matukio zijitokeze kuelezea kutajwa kwao; tukiridhika na maelezo yao na vielezo vyao, tutajiunga katika kazi ya kizalendo ya kuwatetea na kuwasafisha. Na hii isiwe kwa taarifa ya UN pekee; iwe pia Orodha ya Mafisadi, katika vipengele vinavyohusiana na Kampuni za Meremeta, Tangold, Deep Green nk.

Kosa kubwa la Wizara ya Mambo ya Nje na Mahusiano ya Kimataifa katika sakata hili ni kufikiri kwamba yenyewe tu ndiyo inayowajibika kulitolea ufafanuzi na taarifa kuhusu tuhuma zilizoibuliwa na Kundi la wataalamu lililoundwa na UN. Narudia tena kumuomba Waziri Mkuu Mizengo Pinda kuwashinikiza Mawaziri wengine ambao sekta zao zimeguswa kutoa kauli za kujibu ama kufafanua hoja zilizoibuliwa ndani ya ripoti hiyo, ambayo tayari Wizara ya Mambo ya Nje ameshafanya kosa la kisiasa la kuitumbukiza serikali kwenye malumbano mapema kwa kuliibua suala hili na kuituhumu UN kabla hata Tanzania kufafanua ama kujieleza kwenye Kamati ya Vikwazo. Kwa kuanzia ni muhimu kwa Wizara ya Mambo ya Usalama wa Raia na ile ya Ulinzi na Jeshi la Kujenga taifa zikatoa maelezo na vielelezo kuhusu suala hili. Hivyo, mawaziri wanaopaswa kufutia kutoa kauli ni: Waziri wa Ulinzi na Jeshi la Kujenga Taifa; Hussein Mwinyi na Waziri wa Usalama wa Raia; Lawrence Masha.


Ikumbukwe kuwa Wizara ya Ulinzi ilishatoa kauli fupi ya kukanusha tu kwa ujumla bila kujibu hoja kwa hoja. Hatahivyo, pamoja na kuwa natambua kwamba ni muhimu kwa Jeshi letu, kutunza siri za mikakati yetu ya kijeshi. Wizara ya Ulinzi na Jeshi La Kujenga Taifa ina wajibu wa kutoa kauli za ufafanuzi; na awasilishe maelezo na vielelezo ili serikali ipeleke UN yenye kujibu maswali yafuatayo: Je, kwa kuwa aliyekuwa Balozi wa Tanzania Burundi ambaye alikuwa ni mmoja wa majenerali wa jeshi, namba yake ya simu imetajwa kutumika kuwasiliana na waasi; JWTZ haina sera ya kuendelea kuwatumia maafisa wake waandamizi wa jeshi wanaoitwa wastaafu, wanaotumwa kwenye nchi zenye vita kama ilivyo DRC kuweza kufanya kwa barokoa ya ubalozi majukumu yanayoyofanana na uambata wa kijeshi? (Millitary attacheship). Kama hivyo ndivyo, wizara inaweza kutuambia ni mawasiliano gani ya kijeshi yalikuwa yakifanyika baina ya namba ya simu ya balozi wetu na makamanda wa vikundi vya waasi DRC hususani FDLR na maswahiba wao ndani FARDC? Kwa kuwa mabalozi wetu kuwasiliana na vikundi vya waasi katika nchi ambazo serikali yetu inatambua serikali zake za kiraia ni jambo lisilokubalika na halina uhusiano wowote na ‘siri kuu za jeshi’ wala ‘maslahi ya taifa’; kwanini nini serikali isituleze mawasiliano yaliyokuwa yakiendelea kama inavyotuhimiwa kwenye ripoti ya kundi la Wataalamu lililoundwa na UN? ( Ni muhimu kwa Waziri Mwinyi kutoa tamko hivi sasa kwa kuwa aliyekuwa Balozi wa Tanzania Burundi ameshaondoka katika Ubalozi husika na hana tena kinga kamili ya Kibalozi. Je uamuzi wa Rais Kikwete kuteua Balozi Mpya wa Tanzania Burundi hivi karibuni unauhusiano wowote na kutajwa kwa jina la balozi wa Zamani katika ripoti ya UN?).

Kwa kuwa silaha za kivita ni kubwa, sio ndogo kama sindano kiasi kwamba zinaweza kupita bila kuonekana; Wizara ya ulinzi inazielezeaje tuhuma ya silaha kupitishwa Tanzania ambazo zimeelezwa na Kundi la Wataalamu wa UN kwa maelezo na vielelezo? Wizara inaweza kulieleza taifa silaha hizo zimekwenda nchi gani na kwa makubaliano gani ya kijeshi? Mwisho, kwa kuwa Kamati ya Vikwazo ya UN kuhusu DRC iliundwa toka mwaka 2004; pamoja na kuwa ripoti ya Kundi la Wataalamu wa UN imegusia zaidi miaka ya 2007 mpaka 2009; Wizara inazizungumziaje taarifa zilizozagaa katika mitandao mbalimbali zinazohusisha Meremeta, Tangold; Deep Green na makampuni mengine yaliyosajiliwa kwa majina ya vigogo wa serikali ya awamu ya tatu ambayo yanatajwa kuhusika na biashara haramu za silaha na utoroshaji wa madini toka maeneo yenye vita; kampuni ambazo mojawapo serikali imesema kwamba inahusika na JWTZ? Izingatiwe kuwa CHADEMA ilishaweka msingi wa taarifa hizo kwenye orodha ya mafisadi iliyotolewa 15 Septemba 2009.


Masuala haya na mengine mengi zaidi nikayoyachambua kadiri siku zinavyokwenda yanapaswa kujadiliwa na wananchi ama wawakilishi wao; ili tuweze kutoka na msimamo wa pamoja. Pia UN na Kundi la Wataalamu wake kuiuliza serikali itoe maelezo ya kina wakati wa mapitio ya taarifa husika. Ni utaratibu wa kawaida kwamba ufuatiliaji kama huu uliofanywa kwa kuwa ulihusu Tanzania; serikali itapewa fursa kuandika ripoti ya nchi (country report) kufafanua mambo ambayo yametajwa kabla ya kamati ya vikwazo kufanya maamuzi yake ama kuikubali ripoti husika na mapendekezo yake ama kutoa maelekezo mbadala ya kutaka uchunguzi zaidi katika maeneo ambayo Kundi la Wataalamu limeeleza katika ripoti yake kuwa uchunguzi wake bado haujamilika. Inashangaza kwamba serikali inatumia nguvu kubwa, kubeza ripoti hii na kutishia wanahabari wasiendelee kuandika wakati ripoti imeweka bayana kwamba uchunguzi bado haujakamilika; serikali itaweka wapi uso wake kama uchunguzi zaidi ukaibua uchafu zaidi? “Tuchafuke tusafishe tujisafishe: kujadili ni uzalendo wa kutetea maslahi ya taifa”


Imetolewa leo tarehe 20 Disemba, 2009 Mkoani Tanga; Tanzania:




John Mnyika
Mkurugenzi wa Mambo ya Nje na Mahusiano ya Kimataifa
0754694553

Miaka 48 ya Uhuru: Tusake mabadiliko ya kweli tupate uhuru wa kweli-2

Katika makala yangu iliyotangulia nilieleza kwamba kumbukumbu ya miaka ni wakati wa kutafakari taifa letu lilipotoka, lilipo na tunapotaka liende. Takafakari hii haipaswi kufanyika tarehe 9 Disemba pekee bali ni mchakato unaopaswa kuendelezwa na mtanzania yoyote mwenye kuamini kwamba uhuru wa kweli, si uhuru wa bendera bali ni uhuru dhidi ya umasikini, ujinga, maradhi na ufisadi. Uhuru wa kweli, ni uhuru wenye kuleta maendeleo kisiasa, kijamii na kiuchumi. Katika makala hiyo iliyotangulia niliitathmini hali ya kiuchumi miaka 48 baada ya uhuru na kuhimitimisha kwamba; uhuru wa kiuchumi katika taifa letu utapatikana kupitia mabadiliko ya kweli, yenye kuhimili misukosuko ya ukoloni mamboleo; na kujenga taifa lenye kutumia vizuri rasilimali katika kutoa fursa kwa raia wake. Leo tutafakari sekta nyingine.

Nchi hii imewekwa rehani kijamii; ndoto ya waasisi wa taifa hili la kujenga taifa lenye uhuru na umoja inafifia. Viongozi wa CCM wanatembea kifua mbele wakizusha mijadala ya ukabila na udini yenye kuligawa taifa. Umoja kati yao umetoweka na sasa wanaparuana wao kwa wao. Chini ya sera mbovu za CCM matabaka yanazidi kumea katika taifa, pengo kati ya masikini na matajiri linazidi kukua kila kukicha. Umasikini unazidi kuongezeka. Utafiti wa hivi karibuni unaonyesha kwamba kati ya mwaka 2005 Rais Kikwete na CCM walioahidi maisha bora kwa kila mtanzania mpaka sasa; katika kila watanzania kumi; saba wamesema kwamba hali yao ya maisha haijawa bora. Na kati yao; asilimia hamsini hali yao imekuwa mbaya zaidi. Nyufa hizi ni tishio kwa amani ya nchi yetu.

Miaka 48 baada ya uhuru, huduma za kijamii zinazidi kudorora; kwa kiwango cha huduma hizo na hata upatikanaji hususani kwa watanzania masikini. Elimu ni sehemu ya uhuru wa kweli kwa vijana; kwa Tanzania ya leo mfumo mzima wa elimu ujenga matabaka. Ukiwa mkoani Dar es salaam na kutembelea shule mbalimbali kuanzia chekechea mpaka sekondari; baina ya shule binafsi na za umma, utofauti wa mazingira ya kusomea ni wa kiwango cha juu. Pamoja na kuongezeka kwa idadi ya madarasa katika shule za umma, bado kuna tatizo la ubora wa madarasa yenyewe yaliyojengwa kwa ukilinganisha na kiwango cha fedha za michango ya wananchi zilizotumika. Kijana wa mtazanzania wa kawaida anasoma katika shule yenye kiwango duni cha elimu kutokana na uhaba wa walimu na vifaa vya kufundishia. Ishara ya kuporomoka huko kwa elimu, ni wimbi la viongozi wa serikali hiyo hiyo inayosimamia kususa kusomesha watoto wao katika shule za umma. Tunahitaji sera na uongozi mbadala; huu ni wakati wetu, tusidanganyike.

Vijana wa vyuo vikuu ni wajibu wao kuwa mstari mbele kusaka mabadiliko; kwani ni mashuhuda wa namna ambavyo serikali inavyofanya matumizi ya anasa, fedha za umma zikipotea kwa ufisadi. Hatima ya yote mzigo unarudi kwa mwanafunzi na wazazi wake kupitia sera za uchangiaji ambao wengine imewanyima fursa ya kusoma.


Miaka 48 baada ya uhuru vijana wanapoteza maisha yao kwa wingi kwa magonjwa yanayoweza kutibika kama malaria na hata kipindupindu. Pamoja na sera ya uchangiaji kuwa mzigo wa watanzania walio wengi bado vifaa na madawa havipatikani hususani katika hospitali na zahanati za umma. Vijana wa kike wajawazito, ambao kila mara matukio ya vifo vya watoto wao kutokana ubovu wa huduma za afya wanaweza kutoa vizuri zaidi kilio hiki. Chini ya utawala wa sasa huduma za jamii kwa ujumla zimegeuzwa bidhaa badala ya kuwa huduma; ikiwemo huduma kama elimu, afya, maji nk. Ni wakati wetu; tusidanganyike. Tuunganishe nguvu mabadiliko ya kisera na kiuongozi yatayowezesha huduma za kijamii kuwa bora na kuwafikia watanzania walio wengi. CHADEMA ni chama cha mrengo wa kati; tunaamini kwamba hata katika mfumo wa soko ni lazima kwa taifa kuwa na mifumo ya ulinzi wa kijamii (social security) inayogusa makundi mbalimbali katika maeneo mbalimbali ya huduma za kijamii.

Miaka 48 baada ya uhuru, ahadi za serikali ya CCM kwa makundi maalum mathalani wanawake, wazee, vijana na wenye ulemavu zimekuwa ni maneno matupu bila vitendo. Sera zao zinatutazama kama watu tunaohitaji kusaidiwa badala ya kuwa wadau wa msingi wa kimaendeleo. Ni wakati wetu; tusidanganyike. Chini ya uongozi mbadala, badala ya wazee wetu kuonekana kuwa kundi linalopaswa tu kubebwa na kuhudumiwa, sera mbadala zitaboresha kiwango na mifumo ya malipo ya wastaafu na kupanua wigo wa mifuko ya kijamii kujumuisha ajira ambazo haziko kwenye mkondo uliozoeleka.

Uboreshaji wa mifumo ya wastaafu itawezesha wazee wetu kuwa na fursa ya kupata huduma za msingi na kuwa na kipato stahili cha kuwakimu hata baada ya kumaliza utumishi wao kwa taifa. Laana ya wazee wastaafu wanaotangatanga na kulazimika kudai haki zao kwa nchi zenye kuwatezwa zinapaswa kuwa chachu ya kufanya mabadiliko.

Pamoja na CCM chini ya Rais Kikwete kujigamba kuweka mstari wa mbele wanawake, sifa hizo zipo kwenye vyombo vya kitaifa vya uteuzi tu. Ni wakati wetu; tusidanganyike. Tunahitaji uongozi na sera mbadala kubadili mifumo ya kisiasa na mitazamo ya kijamii kuweza kujenga taifa lenye kutoa fursa kwa makundi yote ya kijamii kuweza kushindana na kushinda.

Ni muhimu nikakumbusha kuwa athari kubwa zaidi ya kiuchumi ambayo inataathira pia kwa hali ya kijamii ni utegemezi ambao taifa letu limeingizwa kwa kutegemea misaada kutoka nje huku rasilimali za taifa zikifyozwa kibeberu. Ni ukoloni huu mpya ndio ambao unanifanya nitamke kwamba tunahitaji kudai uhuru wa Tanzania. Tunahitaji uhuru wa kweli. Wakati wetu ni huu, tusidanganyike. Mwanafalsafa Frantz Fanon, aliwahi kusema kwamba kila kizazi lazima, nje ya uvungu uvungu kiutambue utume wake; ama kiutumize au kiusaliti. Kizazi cha wakati huo, kilidai uhuru, na kujenga misingi ya taifa(national building) ingawa misingi hiyo imekuja kuvurugwa na kuturudisha kwenye ukoloni mambo leo(neo colonialism). Ni wajibu wa kizazi chetu; kudai uhuru wa kweli, uhuru dhidi ya umasikini, ujinga, maradhi; hatuwezi kudai uhuru huo bila kumpiga vita adui ufisadi. Wajibu wa kizazi chetu ni kuweza kupambana katika mazingira ya ushindani wa ndani na nje ya nchi yetu; kujenga taifa tukitazama kizazi chetu na kijacho.

Pigo kubwa kwa mwelekeo wa taifa letu, na utumwa wa kiutamaduni unaoendelea kumea. Vijana wanaweza kubebeshwa mzigo wa lawama wa kuiga tamaduni za kigeni kwa kiwango chenye kupoteza utaifa wetu; ukweli ni kuwa chanzo cha yote haya ni uongozi usio na maono. Unapokuwa na uongozi wenye sera ambazo hata vyombo vya habari vya umma vinakuwa ni vioo vya tamaduni za nchi zingine; usitegemee vijana kubeba urithi wa nchi yao. Viongozi wetu wanapaswa kujifunza, nchi zilizofanya mapinduzi ya kiuchumi; muhimili thabiti wa mwelekeo wao ni tamaduni zao. Kinyume chake, nchi zenye viongozi wabinafsi; viongozi wasiojiamini, viongozi wasiowajibika, ni matokeo ya utamaduni wa ufisadi. Ni wakati wetu, tusidanganyike. Tunapoazimisha miaka 48 ya uhuru, tuhamasishe mabadiliko ya kweli; kwa kuweka mkazo katika kujikwamua kifikra; kuanzia katika desturi zetu; fasihi zetu; muziki wetu; michezo yetu; familia zetu: vyote vituelekeze katika kujenga taifa lenye kukumbuka tulipotoka na kutengeneza mweleko mwafaka wa vizazi vijavyo. Maneno ya Wimbo wa Bob Marley (Redemption Song) ya mwito wa kujikwamua kutoka utumwa wa kiakili yanafumbo linaloposwa kufumbuliwa katika kutafuta mabadiliko kupata uhuru wa kweli.

Mwandishi wa makala hii ni Mkurugenzi wa Mambo ya Nje(CHADEMA) anayepatikana kupitia 0754694553, mnyika@chadema.or.tz na http://mnyika.blogspot.com/